Uchwała SN z dnia 19 maja 2026 r., sygn. III CZP 1/26
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący)
SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)
SSN Monika Koba
Protokolant Katarzyna Banaś na posiedzeniu jawnym 19 maja 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa P. spółki akcyjnej w W. przeciwko M.K. o zapłatę, na skutek przedstawienia przez Sąd Okręgowy w Warszawie postanowieniem z 18 grudnia 2025 r., XXIII Ga 791/23, zagadnienia prawnego:
Czy kurator procesowy dla osoby nieznanej z miejsca pobytu zgodnie z art. 144 § 1 k.p.c. może ustanowić pełnomocnika procesowego dla tej osoby? podjął uchwałę:
Kurator ustanowiony dla strony, której miejsce pobytu nie jest znane, może udzielić pełnomocnictwa procesowego.
Dariusz Dończyk Dariusz Zawistowski Monika Koba
UZASADNIENIE
Powódka P. SA wniosła o zasądzenie od pozwanego M.K. kwoty 6 530,88 zł z odsetkami. Z uwagi na brak wiadomości o miejscu pobytu pozwanego w postępowaniu reprezentował go kurator ustanowiony przez sąd w osobie adw. P.J.. Pozwany, reprezentowany przez kuratora, wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki na jego rzecz zwrotu kosztów procesu. Na rozprawie w dniu 16 lutego 2023 r. przed Sądem pierwszej instancji stawiła się radca pr. J.J., upoważniona przez kuratora adw. P.J. za pomocą pisemnego pełnomocnictwa („udzielam pełnomocnictwa (...) do reprezentowania pozwanej spółki”). Sąd pierwszej instancji odmówił jednak dopuszczenia radcy pr. J.J. udziału w charakterze pełnomocnika pozwanego. Przewodniczący Sądu zamknął rozprawę bez wysłuchania obecnej. 2 marca 2023 r. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy ogłosił wyrok uwzględniający w całości powództwo o zapłatę.
Wyrok Sądu pierwszej instancji został zaskarżony apelacją przez pozwanego, który zarzucił m.in. naruszenie art. 86 k.p.c. w zw. z art. 87 § 1 k.p.c. poprzez niezasadne uznanie, że kurator ustanowiony dla strony nieznanej z miejsca pobytu nie może ustanowić pełnomocnika, co spowodowało naruszenie praw do obrony pozwanego.
Rozpoznając apelację pozwanego Sąd Okręgowy w Warszawie powziął poważne wątpliwości prawne, którym dał wyraz w postanowieniu z 18 grudnia 2025 r. wydanym na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. W jego uzasadnieniu wskazał, że rozstrzygnięcie pytania czy kurator procesowy dla osoby nieznanej z miejsca pobytu zgodnie z art. 144 § 1 k.p.c. może ustanowić pełnomocnika procesowego dla tej osoby będzie bezpośrednio rzutować na ocenę tego Sądu co do zasadności wniesionej apelacji. Odpowiedź twierdząca prowadziłaby bowiem do wniosku o naruszeniu art. 86 k.p.c. przez Sąd pierwszej instancji, który nie dopuścił do udziału w rozprawie prawidłowo ustanowionego pełnomocnika i przez to pozbawił stronę możności obrony swoich spraw. Oznaczałoby to również nieważność postępowania, która wystąpiła bezpośrednio przed ogłoszeniem wyroku Sądu pierwszej instancji, przy czym skutki nieważności nie zostały odpowiednio usunięte. W razie odpowiedzi negatywnej na przedstawione pytanie, należałoby natomiast uznać, iż postępowanie sądowe przeprowadzono z należytym poszanowaniem prawa strony do obrony swoich praw, a następnie odpowiednio ocenić pozostałe zarzuty apelacji.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
