Postanowienie SN z dnia 22 października 2026 r., sygn. I USK 1663/26
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jolanta Frańczak
w sprawie z odwołania B.Ś. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Toruniu o wysokość świadczenia, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 22 października 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 5 listopada 2025 r., sygn. akt III AUa 812/25,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 5 listopada 2025 r. oddalił apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Toruniu od wyroku Okręgowego w Toruniu z dnia 4 kwietnia 2025 r., którym zmieniono decyzję organu rentowego z dnia 20 grudnia 2024 r. odmawiającą ubezpieczonej B.Ś. wznowienia postępowania w sprawie emerytury w ten sposób, że zobowiązano organ rentowy do ponownego ustalenia wysokości emerytury ubezpieczonej, przyznanej decyzją z dnia 1 sierpnia 2018 r., z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (obecnie jednolity tekst: Dz. U. z 2025 r., poz. 1749 ze zm., dalej jako ustawa emerytalna) począwszy
W wyrokach Sądów meriti przyjęto, że decyzją z dnia 29 kwietnia 2010 r. organ rentowy na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej przyznał ubezpieczonej, począwszy od dnia 1 marca 2010 r. emeryturę w związku z wykonywaniem pracy w szczególnych warunkach, a decyzją z dnia 1 sierpnia 2018 r. prawo do emerytury powszechnej na podstawie art. 24 ustawy emerytalnej od dnia 1 lipca 2018 r., tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Podstawa obliczenia emerytury została pomniejszona o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur. W dniu 12 grudnia 2024 r. ubezpieczona złożyła do organu rentowego wniosek o ponowne przeliczenie emerytury, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r., SK 140/20 (OTK-A 2024, poz. 67). Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że art. 190 Konstytucji RP nie pozostawia wątpliwości, że publikacja wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest kluczowym elementem zapewnienia spójności porządku prawnego, albowiem bez niej wyrok, mimo że formalnie wydany, pozostaje bezskuteczny w obrocie prawnym. Niemniej jednak brak publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. nie stoi w tej sprawie na przeszkodzie dokonaniu prokonstytucyjnej wykładni art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Wbrew stanowisku organu rentowego, zastosowanie wobec ubezpieczonej art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej prowadziłoby do rezultatu sprzecznego z dyrektywami interpretacyjnymi wynikającymi z wypływającej z art. 2 Konstytucji RP zasady zaufania obywatela do organów państwa i ochrony uzasadnionych prawnie oczekiwań. Nie do pogodzenia z art. 67 ust. 1, art. 2 oraz art. 32 Konstytucji RP pozostaje sytuacja, w której wyłączono by stosowanie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, umożliwiające pomniejszenie świadczenia powszechnego o kwoty pobranych już emerytur wcześniejszych, wyłącznie do kobiet urodzonych w 1953 r. W tej kwestii Sąd Apelacyjny powołał się na potwierdzoną w orzecznictwie tezę o możliwości prowadzenia przez sądy powszechne tzw. „rozproszonej kontroli konstytucyjności”, czyli odmowy zastosowania przepisu ustawy, jeżeli sąd uzna go za niezgodny z Konstytucją RP. Sąd Apelacyjny przytoczył i podzielił rozważania dotyczące oceny konstytucyjności art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r., P 20/16 (OTK-A 2019, poz. 1), a dodatkowo zwrócił uwagę napowiązaną z zasadą lojalności państwa wobec obywateli (art. 2 Konstytucji RP) zasadę równości (art. 32 Konstytucji RP). Emeryci z roczników innych niż kobiety z rocznika 1953, którzy prawo do emerytury nabyli jeszcze przed uchwaleniem nowelizacji ustawy emerytalnej, dodającej do art. 25 ustawy ust. 1b, niewątpliwie znaleźli się w podobnej sytuacji prawnej - określonej przez Trybunał Konstytucyjny jako swoista pułapka legislacyjna - jak osoby, wobec których w wyroku P 20/16 uznano art. 25 ust. 1b ustawy za niezgodny z normami konstytucyjnymi.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
