Postanowienie SN z dnia 31 sierpnia 2026 r., sygn. IV KK 330/25
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Zbigniew Puszkarski
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 31 sierpnia 2026 r. wniosków skazanego M.W. oraz jego obrońcy o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
postanowił: wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego M.B. od udziału w sprawie kasacyjnej o sygn. akt IV KK 330/25.
UZASADNIENIE
W dniu 25 lipca 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynęła wniesiona przez obrońcę skazanego M.W. kasacja od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 stycznia 2025 r., sygn. akt II AKa 586/24, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Rybniku dnia 19 czerwca 2024 r. o sygn. akt III K 31/23. Jedynym zarzutem podniesionym w skardze jest zarzut zaistnienia w sprawie uchybienia wymienionego w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (nienależyta obsada sądu), które według obrońcy wystąpiło z powodu „wydania wyroku przez Sędziego w osobie Pana X. Y. powołanego na stanowisko Sędziego w Sądzie Okręgowym w Rybniku na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3)”. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt IV KK 330/25 i zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej przydzielona sędziemu I.Z. Zawiadomiony o tym skazany złożył wniosek o wyłączenie tego sędziego od udziału w sprawie, motywując to „uzasadnionymi wątpliwościami co do jego bezstronności i niezależności”, wynikającymi z „powołania sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., której niezależność została wielokrotnie zakwestionowana w orzecznictwie krajowym i międzynarodowym”. Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2026 r. Sąd Najwyższy wyłączył sędziego I.Z. od udziału w przedmiotowej sprawie. Następnie w trybie losowego przydziału przedmiotowa sprawa trafiała do referatów innych sędziów Sądu Najwyższego, podobnie jak sędzia I.Z. powołanych przez Prezydenta RP do pełnienia tego urzędu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym wspomnianą ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., zaś skazany konsekwentnie występował o wyłączenie tych sędziów. W rezultacie od udziału w sprawie zostali wyłączeni: - sędzia SN S.S. postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2026 r., - sędzia SN A.D. postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2026 r., - sędzia SN A.B. postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 2026 r., Po przeprowadzeniu kolejnej procedury losowania sprawa została przypisana do referatu sędziego SN M.B. W reakcji na to skazany M.W. pismem datowanym 15 czerwca 2026 r., zbliżonym treścią do poprzednich pism inicjujących procedurę wyłączenia sędziego, wystąpił o wyłączenie od rozpoznania jego sprawy SSN M.B. Analogiczny wniosek pismem datowanym 2 lipca 2026 r. złożył też obrońca skazanego. Przedmiotowe wnioski zostały przydzielone do rozpoznania sędziemu SN R.W., który z inicjatywy skazanego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2026 r. został wyłączony od udziału w sprawie o rozpoznanie wniosku o wyłączenie SSN M.B. od udziału w sprawie prowadzonej w Sądzie Najwyższym pod sygn. akt IV KK 330/25. Osoba kolejnego sędziego, który został wyznaczony do rozpoznania wspomnianego wniosku, nie spotkała się z zastrzeżeniami zainteresowanych osób. Przechodząc do meritum trzeba stwierdzić, że wnioski skazanego M. W. oraz jego obrońcy o wyłączenie od udziału w przedmiotowej sprawie kasacyjnej sędziego SN M.B. zasługują na uwzględnienie z przyczyn wskazanych przez Sąd Najwyższy we wcześniej wydanych w niniejszej sprawie orzeczeniach o wyłączeniu sędziów. Rozwijając tę myśl należy wskazać, iż uzasadnienie wniosków jest przekonujące. Sam skazany argumentował, że: - „sędzia MB. została powołana do Sądu Najwyższego 19 września 2018 r. na stanowisko sędziego Izby Dyscyplinarnej Sąd Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.”, - „po likwidacji Izby Dyscyplinarnej została przeniesiona do Izby Karnej Sądu Najwyższego”, - „sama sędzia M.B. była przedmiotem tak zwanego testu niezależności (…), w wyniku którego uznano, że nie spełnia ona wymogów niezależności i bezstronności wynikających z praw krajowego i europejskiego”, - „niniejsza sprawa kasacyjna opiera się na zarzucie nienależytej obsady sądu I instancji, ponieważ orzekł w niej tak zwany neo-sędzia (…) oznacza to, że miałaby ocenić zarzut, który dotyczy takiego samego sposobu powołania, jaki dotyczy jej samej”. Na te okoliczności zwrócił uwagę również obrońca skazanego. W mającej moc zasady prawnej, zatem wiążącej wszystkie składy Sądu Najwyższego, uchwale składu połączonych Izb Sądu Najwyższego: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, stwierdzono m.in., że „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw”. Trafne argumenty, że wspomnianej uchwały nie zdezaktualizowało orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., U 2/20, przedstawiono w szeregu orzeczeniach Sądu Najwyższego (zob. np. postanowienia: z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z dnia 12 maja 2022 r., V KO 37/22; z dnia 17 września 2024 r., I KZ 26/24 i in.). Należy też nawiązać do judykatów Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (przywołanych także w poprzednich postanowieniach wydanych w tej sprawie przez Sąd Najwyższy), z których wynika, że orzeczenie wydane przez skład sądu, zwłaszcza Sądu Najwyższego, z udziałem osoby powołanej na stanowisko sędziego w procedurze nominacyjnej prowadzonej przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. będzie obciążone wadą traktowaną przez Trybunał jako naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Wiadomo, że w analogicznej sytuacji szereg osób przeniosło na forum ETPCz swoje sprawy z zarzutem naruszenia prawa do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą, z pozytywnym dla siebie, jednak niekorzystnym dla Państwa Polskiego skutkiem. Należy również przypomnieć, że dostrzegając znaczenie obiektywizmu sądu przy rozpoznawaniu sprawy, w pkt 6 uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, stwierdzono, iż środek odwoławczy zawierający zarzuty dotyczące uchybienia w procedurze powołania sędziego, nie może być rozpoznany przez sąd, w skład którego wchodzi osoba powołana w takiej samej procedurze. Wypada uznać, że odnosi się to również do składu Sądu Najwyższego mającego rozpoznać kasację, w której treści, względnie w drodze uzupełniającej sygnalizacji, podniesiono zaistnienie uchybienia mającego źródło w procedurze powołania sędziego.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
