Stanowisko Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku z dnia 25 czerwca 2026 r., sygn. RIO.II.025-15/26
Odpowiadając na wniosek z dnia 27 maja 2026 r., o udzielenie wyjaśnień w zakresie prawidłowości opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów, budynków i budowli wchodzących w skład infrastruktury wodno-kanalizacyjnej, będących własnością gminy, administrowanych przez inny podmiot, Regionalna Izba Obrachunkowa w Białymstoku przedstawia następujący pogląd w sprawie.
Zagadnieniem podnoszonym w złożonym wniosku a wymagającym rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności jest ustalenie czy i na kim ciąży obowiązek podatkowy w opisywanym stanie faktycznym. Co do zasady jest to możliwe wyłącznie w oparciu o wnikliwą analizę treści umowy pomiędzy gminą (właścicielem przedmiotów opodatkowania) a spółką (ich posiadaczem, administratorem). Bazując wyłącznie na informacjach zawartych w opisie stanu faktycznego i przyjmując, że gmina przekazała na rzecz spółki zarząd i administrowanie siecią wodociągową i kanalizacyjną stanowiących jej własność i położonych na jej obszarze należy zbadać, czy prawa i obowiązki stron świadczą o posiadaniu nieruchomości (obiektów budowlanych), czy nie. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że to nie nazwa umowy (formalna strona) decyduje o posiadaniu dla celów podatkowych, ale realnie ukształtowany zakres uprawnień spółki w stosunku do przekazanego jej mienia. W obrocie prawnym funkcjonują umowy zawierane z osobami fizycznymi i prawnymi, które zobowiązują się do prowadzenia wskazanej w umowie działalności z wykorzystaniem majątku będącego własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Ich treść jest bardzo zróżnicowana co powoduje, iż trudno jest jednoznacznie stwierdzić czy zawsze umowa o administrowanie powoduje określone władztwo nad rzeczą, a w efekcie opodatkowanie podatkiem od nieruchomości. Jeśli na mocy umowy administrator uzyskuje władanie nad nieruchomością a działalność prowadzi we własnym imieniu (nie w imieniu właściciela) będzie posiadaczem zależnym, a więc i podatnikiem podatku od nieruchomości. Natomiast gdy postanowienia umowy wskazują, że administrator działa na rzecz i w imieniu właściciela umowa nabiera charakteru umów o świadczenie usług (art. 750 kc). W takiej sytuacji administrator nie będąc posiadaczem zależnym nieruchomości nie jest też podatnikiem podatku od nieruchomości. Władając nieruchomością w imieniu właściciela staje się w świetle art. 338 kc dzierżycielem. Oznacza to, iż włada faktycznie rzeczą (nieruchomością) za i dla kogo innego. Powtórzyć należy, iż charakter władztwa nad nieruchomością, mając istotne znaczenie dla istnienia obowiązku podatkowego, może być ustalony jedynie w oparciu o analizę zapisów umowy i istniejący stan faktyczny. A zatem tylko racjonalnie działający organ podatkowy, którego obowiązkiem jest realizacja dochodów budżetu gminy z uwzględnieniem przymiotów powszechności i prawidłowości, ma prawne możliwości i instrumenty do dokonania niezbędnych ustaleń i wskazania podmiotu, na którym ciąży obowiązek podatkowy, a co za tym idzie, kto jest podatnikiem oraz jaka jest prawidłowa wysokość zobowiązania podatkowego.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
