Wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2025 r., sygn. I OSK 123/24
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 października 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1021/23 w sprawie ze skargi Z.S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 11 kwietnia 2023 r. nr NWXIV.7581.2.5.2023 w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 5 października 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1021/23, oddalił skargę Z. S. .na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 11 kwietnia 2023 r. nr NWXIV.7581.2.5.2023 w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyła Z. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i wydanie wyroku reformatoryjnego. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania i zrzeczono się rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. naruszenie art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez:
a) oddalenie przez Sąd złożonej przez skarżącą skargi, pomimo że zaskarżona decyzja organu II instancji została wydana z naruszeniem wskazanych przepisów k.p.a. i przyjęcie za Wojewodą, że nie można uznać, że wydanie decyzji ustalającej odszkodowanie i jego wypłata nie miały miejsca w przeszłości, podczas gdy w materiale dowodowym brak jest jakichkolwiek dowodów, które mogłyby przynajmniej uprawdopodobnić, że do wydania decyzji i wypłaty odszkodowania na rzecz skarżącej lub jej poprzedników prawnych w istocie doszło. W przypadku wywłaszczenia możliwe było odroczenie ustalenia odszkodowania na czas 3 miesięcy od dnia wydania decyzji wywłaszczeniowej i wydanie odrębnego orzeczenia o odszkodowaniu, po przeprowadzeniu osobnej rozprawy. Skoro zachowały się akta wywłaszczeniowe w tej sprawie, zachowała się decyzja o wywłaszczeniu, tj. orzeczenie, to jeśliby wydano decyzję o ustaleniu odszkodowania, to również taka decyzja zachowałaby się w tych aktach lub aktach sprawy odszkodowawczej, które zostałyby odnalezione przez organy prowadzące postępowanie. Co więcej wymagane było przeprowadzenie odrębnej rozprawy, zatem zachowałby się też protokół z takiej rozprawy w przedmiocie ustalenia odszkodowania. Skoro takiej decyzji w aktach wywłaszczeniowych lub ww. aktach postępowania odszkodowawczego nie ma, a przepis wprost wskazuje, że ustalenie odszkodowania następowało odrębnym orzeczeniem, to nie sposób uznać zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, że takie odszkodowanie najpewniej zostało wypłacone. Nie ma znaczenia również, że okres przechowywania dokumentów wynosił w czasach wydania orzeczenia 5 lat, gdyż przepisy wymagały wydania orzeczenia administracyjnego w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania. Skoro mimo tego okresu dostępne są akta wywłaszczeniowe, w których znajduje się także decyzja wywłaszczeniowa, tj. orzeczenie, to gdyby została kiedykolwiek wydana decyzja o ustaleniu odszkodowania, to również i ta decyzja znajdowałaby się w aktach tej sprawy lub organy administracyjne prowadzące postępowanie byłyby w stanie odszukać akta sprawy odszkodowawczej. Z tych samych względów nie ma znaczenia czy są dostępne czy nie dokumenty księgowe lub inne dowody potwierdzające wypłatę odszkodowania. Aby wypłata mogła w ogóle nastąpić, organ miał obowiązek najpierw wydać odrębne orzeczenie o ustaleniu odszkodowania, a więc decyzję, która tak jak decyzja o wywłaszczeniu stanowiłaby część akt sprawy wywłaszczeniowej lub odrębnych akt sprawy odszkodowawczej, które zostałyby dołączone do niniejszego postępowania, gdyż zostałyby odnalezione przez organy podobnie jak akta sprawy wywłaszczeniowej. Skoro zatem Wojewoda i Prezydent dysponują aktami sprawy wywłaszczeniowej, w tym decyzją o wywłaszczeniu, tj. orzeczeniem, to gdyby odrębne orzeczenie o odszkodowaniu zostałoby wydane, to stanowiłoby część tych akt, podobnie jak inne dokumenty w nich zgromadzone lub odrębne akta sprawy odszkodowawczej zostałyby dołączone do niniejszego postępowania, gdyż zostałyby odnalezione przez organy podobnie jak akta sprawy wywłaszczeniowej. Sąd wskazał za Wojewodą w wyroku, że braki w materiale dowodowym nie mogą automatycznie świadczyć, że odszkodowanie nie zostało wypłacone. W świetle powyższej argumentacji, o takich brakach nie może być jednak mowy, gdyż odszkodowanie było ustalane i przyznawane na podstawie odrębnej decyzji administracyjnej po uprzednim przeprowadzeniu rozprawy w tej sprawie. Jeśli taka rozprawa zostałaby przeprowadzona, a decyzja wydana, to orzeczenie w tym przedmiocie znalazłoby się w aktach postępowania wywłaszczeniowego, tak jak pozostałe dokumenty, w szczególności decyzja o wywłaszczeniu lub odrębnych aktach sprawy odszkodowawczej, które zostałyby dołączone do niniejszego postępowania, gdyż zostałyby odnalezione przez organy podobnie jak akta sprawy wywłaszczeniowej. Powyższe przyjęcie przez Sąd, że braki w materiale dowodowym nie świadczą o braku ustalenia i wypłaty odszkodowania, z uwagi na powyższą argumentację, doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia na niekorzyść skarżącej i pozbawienia jej prawa do uzyskania należnego jej odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości;
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
