Wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2026 r., sygn. II OSK 2446/23
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła (sprawozdawca) sędzia del. WSA Jan Szuma Protokolant starszy asystent sędziego Paweł Chyliński po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lipca 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 824/23 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 17 lutego 2023 r., nr DOZ-OAiK.650.810.2022.UB w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz J. K. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 18 lipca 2023 r., VII SA/Wa 824/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Warszawie w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (MKiDN, Minister) z 17 lutego 2023 r. znak: DOZ-OAiK.650.810.2022.UB, w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (MWKZ) z 11 sierpnia 2022 r. nr 70/2022. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
2.1. Jak wynika z ustaleń sądu pierwszej instancji, w postępowaniu wszczętym z urzędu MWKZ ww. decyzją z 11 sierpnia 2022 r. wpisał do rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego wzniesiony w 1935 r. budynek mieszkalny wraz z terenem posesji położony w W. przy ul. [...], dzielnica [...]. Uzasadniając to rozstrzygnięcie MWKZ wskazał, że podyktowane było ono tym, że ww. nieruchomość posiada wartości historyczne i naukowe, do których odwołuje się art. 3 pkt 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. 2022, poz. 840 ze zm., Uoz). Organ I instancji wyjaśnił, że przedmiotowy budynek znajduje się na terenie ochrony konserwatorskiej "[...]", wpisanej do rejestru zabytków nieruchomych pod nr [...] decyzją z 2 kwietnia 1974 r. i stanowi cenny przykład zabudowy charakterystycznego dla [...] domu mieszkalnego łączącego cechy architektury modernistycznej z koncepcją miasta-ogrodu. Przy budynku, od strony południowej wydzielony został niewielki ogród kwiatowy, w jego sąsiedztwie znajduje się, żywotnik oraz jabłoń (uschnięta); większość drzew znajduje się wzdłuż granicy posesji (klon, leszczyny i robinia akacjowa, żywotniki). MWINB wskazał, że zachowana dokumentacja sugeruje, że przedmiotowy budynek, bliźniaczy względem budynku przy ul. [...], zaprojektowany został przez pierwszego właściciela posesji, W.M. (1879-1950), architekta, urzędnika państwowego, wykładowcy, członka zarządu Spółdzielni Wydawniczej Architektów Polskich. MWKZ wskazał, że ww. obiekt pomimo pewnych przekształceń (zabudowy tarasu) wpisuje się w ówczesny nurt budownictwa mieszkaniowego tej części miasta czerpiącego inspiracje z tzw. stylu międzynarodowego, podkreślając jego "indywidualną koncepcję projektową", która obejmuje, obok elementów artykulacji bryły (trójboczny ryzalit od strony ogrodu, użycie okładzin z cegły klinkierowej, tzw. okno termometrowe klatki schodowej), również projekt klatki schodowej z murowaną balustradą i lastrykowymi okładzinami. Wartość historyczną obiektu organ powiązał z postacią H.S. - krewnej [...], właścicielki obiektu od 1938 r. do lat powojennych, a wartość naukową - z jego warstwą materialną. W tym zakresie MWKZ wyjaśnił, że zachowana dokumentacja archiwalna pozwala nie tylko na częściowe odtworzenie historii przedwojennej, dokonanych w wyniku działań wojennych zniszczeń, ale również skomplikowanych relacji własnościowych w okresie powojennym. Uzasadniając objęcie ochroną konserwatorską terenu posesji organ wojewódzki podał natomiast, że "wpisywał się on w koncepcję miast-ogrodów", a obecny podział działki jest zgodny z historycznym przebiegiem granic posesji, zachowano również sposób zagospodarowania, z garażem i wjazdem od strony północnej oraz ogrodem od strony południowej.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
