Decyzja ZUS nr 1221/2026 z dnia 23 marca 2026 r., sygn. DI/200000/43/1221/2026
Ustalanie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
Na podstawie art. 34 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2025 r. poz. 1480 z późn. zm.) w związku z art. 83d ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2026 r. poz. 199), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Zakład) uznaje stanowisko Przedsiębiorcy: ………..(dalej: Przedsiębiorca) przedstawione we wniosku złożonym w dniu 19 lutego 2026 r. za prawidłowe w przedmiocie dotyczącym możliwości ustalenia w bieżącym roku kalendarzowym podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
Uzasadnienie
Wnioskiem złożonym w dniu 19 lutego 2026 r., uzupełnionym w dniu 16 marca 2026 r. Przedsiębiorca wystąpił do Zakładu o wydanie interpretacji indywidualnej w trybie art. 34 ustawy Prawo przedsiębiorców.
Opis stanu faktycznego Przedsiębiorcy:
Przedsiębiorca wskazał, że na dzień 31.01.2025 r. zakończył korzystanie z ulgi mały ZUS i przeszedł na duży ZUS. Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują nowe warunki, zgodnie z którymi przedsiębiorcy, którzy w roku poprzedzającym nie przekroczyli przychodu 120 000 zł, mogą ponownie skorzystać z ulgi mały ZUS. Przedsiębiorca chciałaby upewnić się, że może korzystać z tej ulgi, ponieważ spełnia ustawowe warunki.
Pismem z dnia 03 marca 2026 r. Zakład wezwał Przedsiębiorcę o uzupełnienie wniosku o wydanie interpretacji indywidulanej poprzez:
- wyjaśnienie, czy nie występują negatywne przesłanki wynikające z art. 18c ust. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, uniemożliwiające osobie prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą skorzystanie z możliwości zastosowania prawa do ustalenia najniższej podstawy wymiaru składek;
- wskazanie, czy roczny przychód Przedsiębiorcy z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym (przychód za 2025 r.) nie przekroczył kwoty 120 000 złotych, z uwzględnieniem proporcjonalnego zmniejszenia limitu w przypadku prowadzenia działalności przez część roku,
- wskazanie przez ile dni kalendarzowych w poprzednim roku Przedsiębiorca prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą,
- wskazanie, czy Przedsiębiorca dokonał zgłoszenia do ubezpieczeń społecznym z kodem właściwym dla osoby korzystającej z ulgi „mały ZUS plus" (0590) od 1 stycznia 2026 r. w ustawowym terminie
W odpowiedzi na wezwanie Zakładu w piśmie złożonym w dniu 16 marca 2026 r. Przedsiębiorca wskazał, że:
- w jego przypadku nie występują negatywne przesłanki wskazane w art. 18c ust. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, które uniemożliwiałyby skorzystanie z ulgi mały ZUS plus,
- roczny przychód Przedsiębiorcy z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w 2025 r. nie przekroczył kwoty 120 000 zł. Limit ten, po uwzględnieniu proporcjonalnego zmniejszenia z uwagi na zawieszenie działalności w części roku, również nie został przekroczony, wynosi 45 208,00 zł,
- w 2025 r. Przedsiębiorca prowadził działalność gospodarczą przez 289 dni kalendarzowych, działalność była zawieszona w okresie od 17.06.2025 r. do 31.08.2025 r.
- dokonał zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych z kodem właściwym dla osoby korzystającej z ulgi mały ZUS plus (0590) od dnia 1 stycznia 2026 r. w ustawowym terminie,
- Przedsiębiorca uważa, że spełnia warunki do skorzystania z ulgi mały ZUS plus.
Stanowisko Przedsiębiorcy
Przedsiębiorca uważa, że przysługuje mu prawo do ulgi mały ZUS plus, ponieważ w roku poprzedzającym zgłoszenie przychód z prowadzonej działalności gospodarczej nie przekroczył ustawowego limitu. Przedsiębiorca Nie ukrywa, że myślał nad zamknięciem działalności, ale możliwość przejścia na mały ZUS plus pozwoli mu nie tylko utrzymać działalność, którą prowadzi od 2014 roku, ale też rozwijać.
Analiza stanu faktycznego w świetle stanu prawnego:
Zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców, przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu lub właściwej państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie wyjaśnienia, co do zakresu i sposobu stosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej oraz składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie (interpretacja indywidualna). W myśl ustępu 5 powołanego powyżej artykułu udzielenie interpretacji indywidualnej następuje w drodze decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jednocześnie stosownie do art. 83d ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Zakład wydaje interpretacje indywidualne, wyłącznie w zakresie obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym, zasad obliczania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz podstawy wymiaru tych składek.
Podkreślić należy, że w myśl art. 34 ust. 3 ustawy Prawo przedsiębiorców przedsiębiorca we wniosku o wydanie interpretacji przedstawia zaistniały stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe oraz własne stanowisko w sprawie. Z przepisu tego wynika wymóg kompleksowości opisu stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego dokonanego przez przedsiębiorcę - Zakład nie może bowiem w trybie wydawania interpretacji indywidualnej prowadzić postępowania wyjaśniającego, w szczególności nie przeprowadza postępowania dowodowego. Granice sprawy wszczętej wniesieniem wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej zakreślają jedynie ramy zaprezentowanego opisu stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Zakład związany jest dokonaną interpretacja wyłącznie w przypadku, gdy rzeczywisty stan faktyczny odpowiada w pełni stanowi faktycznemu lub zdarzeniu przyszłemu przedstawionemu we wniosku. Powyższe oznacza, iż to Przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za wskazanie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego w sposób odmienny od rzeczywistego.
Zagadnienia dotyczące ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz zasady opłacania tych składek regulują przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
W myśl art. 18 ust. 8 wskazanej ustawy, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe dla osób prowadzących działalność pozarolniczą stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy. Składka w nowej wysokości obowiązuje od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku.
Natomiast, z art. 18c ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, że „podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, których roczny przychód z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył kwoty 120 000,00 złotych, uzależniona jest od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych", uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym. Stosownie do ust. 7 roczny limit przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej, o którym mowa w ust. 1, w przypadku rozpoczęcia, zakończenia lub zawieszenia prowadzenia działalności w ciągu poprzedniego roku kalendarzowego zmniejsza się proporcjonalnie, dzieląc kwotę 120 000 złotych przez liczbę dni kalendarzowych w poprzednim roku kalendarzowym i mnożąc przez liczbę dni kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym.
Jednakże, podstawa wymiaru składek nie może przekroczyć 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy i nie może być niższa niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w styczniu danego roku. Ponadto, podstawę wymiaru składek ustala się na dany rok kalendarzowy po uprzednim ustaleniu przeciętnego miesięcznego dochodu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym, według wzoru z art. 18c ust. 4 cytowanej ustawy.
Jednocześnie, w art. 18c ust. 11 ustawy został zawarty katalog negatywnych przesłanek, uniemożliwiających osobie prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą skorzystanie z możliwości zastosowania prawa do ustalenia ww. podstawy wymiaru. W konsekwencji, przepisy art. 18c ust. 1 nie mają zastosowania do osób, które lub do których;
1) w poprzednim roku kalendarzowym miały zastosowanie przepisy dotyczące zryczałtowanego podatku dochodowego w formie karty podatkowej i korzystali ze zwolnienia sprzedaży od podatku od towarów i usług na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 775 z późn. zm.);
2) spełniają warunki określone w art. 18a;
3) w poprzednim roku kalendarzowym prowadziły pozarolniczą działalność gospodarczą przez mniej niż 60 dni kalendarzowych;
4) w poprzednim roku kalendarzowym także prowadziły pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 pkt 2-5, tj.:
a) działalność twórczą lub artystyczną,
b) działalność w zakresie wolnego zawodu w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne bądź z której przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych,
c) były wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej,
d) były akcjonariuszem prostej spółki akcyjnej wnoszącego do spółki wkład, którego przedmiotem jest świadczenie pracy lub usług,
e) były komplementariuszem w spółce komandytowo-akcyjnej,
f) prowadziły publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówkę lub ich zespół na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe,
5) wykonują pozarolniczą działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywały w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej pozarolniczej działalności gospodarczej;
Powyższe oznacza, iż osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie nabędzie prawa do zastosowania podstawy wymiaru składek ustalonej w oparciu o przeciętny miesięczny dochód uzyskany przez ww. osobę w poprzednim roku kalendarzowym, w sytuacji gdy spełni choć jedną z wymienionych powyżej przesłanek. Tym samym, obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne od podstawy wymiaru w wysokości nie niższej niż ustalona na zasadach przedstawionych w art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dla takiej osoby nie powstanie. Wówczas zasadne będzie ustalenie podstawy wymiaru składek na zasadach określonych w art. 18 ust. 8 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Ponadto zgodnie z art. 18c ust. 11a - 11c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązującym od 1 stycznia 2026 r.,
11a) ubezpieczony, o którym mowa w ust. 1, może korzystać z uprawnienia do ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z niniejszym artykułem maksymalnie przez 36 miesięcy kalendarzowych w każdym okresie 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
11b) okres pierwszych 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej zaczyna się od pierwszego miesiąca kalendarzowego, w którym podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe była ustalona zgodnie z niniejszym artykułem. Okresy dalszych 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej zaczynają się każdorazowo od pierwszego miesiąca kalendarzowego prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej po upływie poprzedniego okresu 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
11c) do okresów 36 miesięcy kalendarzowych i 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej wlicza się jako pełny miesiąc każdy miesiąc kalendarzowy, w którym ubezpieczony odpowiednio ustalał podstawę składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z niniejszym artykułem lub prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą przez co najmniej jeden dzień kalendarzowy.
W świetle powyższego od 1 stycznia 2026 r. osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą może korzystać z ulgi „mały ZUS plus" maksymalnie przez 36 miesięcy w każdym okresie 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Okres pierwszych 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej zaczyna się od pierwszego miesiąca kalendarzowego prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej i korzystania z ulgi „mały ZUS plus". Kolejny okres 60 miesięczny rozpoczyna się po upływie poprzedniego okresu 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Wskazana zasada korzystania z ulgi „mały ZUS plus" ma zastosowanie do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, które spełniają ustawowe warunki do korzystania z ulgi określone w art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Z treści złożonego wniosku wynika, że Przedsiębiorca w roku poprzednim (2025) prowadził działalność gospodarczą przez 289 dni. Przychód z tej działalności nie przekroczył kwoty 120 000 tyś. uwzględniając okres zawieszenia działalności. Nie występują negatywne przesłanki uniemożliwiające Przedsiębiorcy skorzystanie z ulgi „mały ZUS plus". Przedsiębiorca uważa, że przysługuje mu prawo do ulgi mały ZUS plus, ponieważ w roku poprzedzającym zgłoszenie przychód z prowadzonej działalności gospodarczej nie przekroczył ustawowego limitu.
Mając na uwadze opis stanu faktycznego oraz obowiązujące przepisy prawne Zakład potwierdza prawidłowość stanowiska Przedsiębiorcy w sprawie możliwości ustalenia w bieżącym roku kalendarzowym podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne na podstawie art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Jednocześnie Zakład zastrzega, że niniejsza interpretacja dotyczy wyłącznie możliwości ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w bieżącym 2026 roku kalendarzowym.
Zakład podkreśla, iż z uprawnienia wynikającego z art. 18c ustawy, Przedsiębiorca może skorzystać, jednakże pod warunkiem zgłoszenia z właściwym kodem tytułu ubezpieczenia w terminie, o którym mowa w art. 36 ust. 4, ust. 4b i art. 36 ust. 14a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Osoby, które nie wykorzystają ulgi „mały ZUS plus" do grudnia 2025 r i skorzystają z ulgi w grudniu 2025 r. oraz spełniają warunki do skorzystania z tej ulgi od stycznia 2026 r. nie będą musiały wyrejestrować się z ubezpieczeń z kodem tytułu ubezpieczenia 0590 i ponownie zgłaszać do ubezpieczeń z tym kodem w 2026 r.
Stanowisko Zakładu
Mając powyższe na uwadze, przedstawiony we wniosku złożonym w dniu 19 lutego 2026 r. przez Przedsiębiorcę opis stanu faktycznego, własne stanowisko oraz obowiązujące przepisy Zakład uznał stanowisko za prawidłowe w przedmiocie dotyczącym możliwości ustalenia w bieżącym roku kalendarzowym podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
Pouczenie
Decyzja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez Przedsiębiorcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu jego zaistnienia.
Wydana decyzja wiąże Zakład wyłącznie w sprawie przedsiębiorcy, na którego wniosek została wydana. Stosownie do art. 35 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców niniejsza decyzja nie jest wiążąca dla przedsiębiorcy, natomiast jest wiążąca dla Zakładu, do czasu jej zmiany lub uchylenia.
Od niniejszej decyzji przysługuje, zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w związku z art. 34 ust. 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, odwołanie do Sądu Okręgowego w ……….. .
Odwołanie wnosi się na piśmie za pośrednictwem jednostki organizacyjnej ZUS, która wydała decyzję lub do protokołu sporządzonego przez tę jednostkę, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji.
Źródło:
Biuletyn Informacji Publicznej ZUS,
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
