Wyrok SN z dnia 1 lipca 2025 r., sygn. II USKP 9/25

Istota problemu

Sprawa dotyczyła kwestii skutków spóźnionego zgłoszenia zleceniobiorcy do ubezpieczeń społecznych dla ustalenia podlegania tym ubezpieczeniom. Problem prawny koncentrował się wokół wykładni art. 6 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 83 § 1 k.c. w kontekście oceny, czy spóźnione zgłoszenie do ubezpieczenia (po kilku miesiącach od rozpoczęcia wykonywania umowy) oraz okoliczność ubiegania się przez zleceniodawcę o subwencję z Polskiego Funduszu Rozwoju świadczą o pozorności umowy zlecenia. Kluczowe było ustalenie, czy umowa zlecenia może stanowić tytuł do objęcia ubezpieczeniami społecznymi w sytuacji, gdy zleceniobiorca został zgłoszony do ubezpieczenia z opóźnieniem wynoszącym kilka miesięcy, ale umowa była faktycznie wykonywana przez cały sporny okres.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną organu rentowego, potwierdzając stanowisko sądów obu instancji. Sąd stwierdził, że spóźnione zgłoszenie do ubezpieczenia nie świadczy o pozorności umowy przy przeciwnych dowodach wykazujących faktyczną realizację umowy przez cały okres jej trwania. Sąd wyjaśnił, że dla objęcia ubezpieczeniem społecznym z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia zasadnicze znaczenie ma nie samo zawarcie umowy, lecz faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla tego stosunku. Sąd podkreślił, że pozorność umowy zachodzi tylko wtedy, gdy strony z góry zakładają, że nie będą realizowały swoich praw i obowiązków wypełniających treść stosunku zlecenia, albo gdy praca nie jest w ogóle świadczona. Sąd uznał, że w sprawie wykazano faktyczne wykonywanie umowy zlecenia przez ubezpieczonego, który świadczył usługi PR Managera dla salonu kosmetycznego, co potwierdzały zeznania świadków oraz dokumentacja korespondencji. Opóźnienie w zgłoszeniu wynikało z długotrwałej choroby zleceniodawcy i niedopilnowania czynności księgowych, na co zleceniobiorca nie miał wpływu. Okoliczność ubiegania się o subwencję z PFR nie została wykazana jako faktyczny cel zawarcia umowy.