Wyrok SN z dnia 23 czerwca 2025 r., sygn. III USKP 45/25
Artykuł 15c ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, limitujący wysokość emerytury do poziomu przeciętnego świadczenia z powszechnego systemu ubezpieczeniowego, jest oczywiście niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim stosuje się go do funkcjonariusza, który po 1990 r. przez okres przekraczający 15 lat służył w Policji demokratycznego państwa i prawo do emerytury policyjnej nabył wyłącznie na podstawie tej służby. Mechanizm ten ma charakter represyjny i jest całkowicie oderwany od reguły proporcjonalności wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, gdyż dotyka w równym stopniu każdego, kto choćby przez krótki czas pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, niezależnie od jej wymiaru i późniejszego okresu służby w wolnej Polsce. Wobec bezczynności Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 4/18 sąd powszechny jest uprawniony do odmowy zastosowania tego przepisu jako środka ostatecznego, niezbędnego dla zapewnienia obywatelowi prawa do rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie, przy czym odmowa zastosowania jest dopuszczalna wyłącznie wówczas, gdy niezgodność przepisu z Konstytucją RP ma charakter oczywisty i nie daje się usunąć w drodze prokonstytucyjnej wykładni.
Teza AI
Istota problemu
Sprawa dotyczyła konstytucyjności art. 15c ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji oraz uprawnienia sądów powszechnych do odmowy zastosowania tego przepisu w ramach rozproszonej kontroli konstytucyjności. Spór koncentrował się na pytaniu, czy mechanizm obniżenia emerytury policyjnej do pułapu przeciętnego świadczenia z systemu powszechnego może być stosowany wobec funkcjonariusza, który przez ponad 20 lat służył w Policji demokratycznego państwa i prawo do emerytury nabył na podstawie tego okresu, a nie służby na rzecz totalitarnego państwa.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną organu emerytalnego, potwierdzając prawidłowość odmowy zastosowania art. 15c ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej przez Sąd Apelacyjny. Sąd Najwyższy podtrzymał utrwaloną linię orzeczniczą, zgodnie z którą przepis ten jest oczywiście niezgodny z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2, art. 64 oraz art. 67 ust. 1 Konstytucji RP, a wobec bezczynności Trybunału Konstytucyjnego sądy powszechne są nie tylko uprawnione, lecz zobowiązane do jego pominięcia jako środka ostatecznego, gdy nie jest możliwa prokonstytucyjna wykładnia przepisu.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
