Wyrok SN z dnia 14 maja 2025 r., sygn. III USKP 13/24
1. Warunkiem uznania świadczenia za nienależnie pobrane na podstawie art. 138 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest uprzednie pouczenie ubezpieczonego o okolicznościach powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń; pouczenie to może mieć formę przytoczenia właściwych przepisów, lecz musi być sformułowane w sposób na tyle zrozumiały, aby ubezpieczony mógł odnieść je do własnej sytuacji. Pouczenie raz udzielone pozostaje aktywne przez cały okres pobierania świadczeń i nie traci mocy wyłącznie z upływem czasu od daty jego doręczenia.
2. Zawiadomienie organu rentowego, o którym mowa w art. 138 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, musi mieć charakter kierunkowy — to jest musi stanowić czynne i wyraźne co do treści poinformowanie organu o zajściu okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń. Zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu podjęcia pozarolniczej działalności gospodarczej na druku ZUS ZZA nie spełnia tego wymogu, gdyż organ rentowy nie jest z urzędu zobowiązany do analizowania informacji pobocznych i wyprowadzania z nich wniosków o zaistnieniu przesłanek zawieszenia prawa do świadczenia; ciężar dowodu dokonania zawiadomienia spoczywa na osobie pobierającej świadczenia.
Teza AI
Istota problemu
Sprawa dotyczyła przesłanek uznania świadczenia za nienależnie pobrane w rozumieniu art. 138 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w sytuacji gdy ubezpieczona pobierała rentę wypadkową w zbiegu z emeryturą (na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych), jednocześnie osiągając przychód z prowadzonej działalności gospodarczej. Sporne było ponadto, czy zgłoszenie przez ubezpieczoną do ubezpieczenia zdrowotnego na druku ZUS ZZA stanowiło „zawiadomienie organu rentowego" w rozumieniu art. 138 ust. 4 ustawy emerytalnej, skutkujące ograniczeniem okresu zwrotu do 12 miesięcy.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
