Wyrok SN z dnia 13 maja 2025 r., sygn. II USKP 14/24
1. Pojęcie „służby na rzecz totalitarnego państwa" w rozumieniu art. 13b ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (i innych służb) stanowi definicję legalną, której przesłankami są wyłącznie ramy czasowe i formalna przynależność do wymienionych w tym przepisie jednostek; definicja ta tworzy domniemanie ustawowe, które funkcjonariusz może obalić wyłącznie przez wykazanie okoliczności przewidzianych wprost w ustawie - w szczególności przez udowodnienie, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjął współpracę i czynnie wspierał osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego.
2. Sąd powszechny nie jest uprawniony do odmowy zastosowania przepisu ustawy ze względu na jego sprzeczność z Konstytucją RP bez uprzedniego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego tę niezgodność; domniemanie konstytucyjności ustawy obowiązuje od jej uchwalenia do czasu jego obalenia wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, a bezpośrednie stosowanie Konstytucji przez sądy powszechne nie może prowadzić do pominięcia obowiązujących przepisów ustawowych.
Teza AI
Istota problemu
Sprawa dotyczyła dwóch zagadnień prawnych: po pierwsze, wykładni pojęcia „służby na rzecz totalitarnego państwa" w rozumieniu art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej — w szczególności kwestii, czy przesłankę tę wyczerpuje sama formalna przynależność do wymienionych w tym przepisie jednostek, czy też wymaga ona indywidualnej oceny czynów funkcjonariusza; po drugie, zagadnienia kompetencji sądów powszechnych do odmowy zastosowania przepisu ustawy ze względu na jego sprzeczność z Konstytucją RP bez uprzedniego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając prawidłowość wyroku Sądu Apelacyjnego oddalającego odwołanie funkcjonariusza, który przez osiem lat pełnił służbę operacyjną w jednostkach Służby Bezpieczeństwa ukierunkowanych na inwigilację środowisk akademickich i zwalczanie opozycji demokratycznej, nie przeszedł weryfikacji w 1990 r. i nie obalił domniemania służby na rzecz totalitarnego państwa. Sąd zajął przy tym stanowisko odmienne od uchwały III UZP 1/20, opowiadając się za językową wykładnią art. 13b ustawy zaopatrzeniowej.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
