Wyrok SN z dnia 15 stycznia 2025 r., sygn. II USKP 24/24

Istota problemu

Główny problem prawny dotyczył zasad podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego, w sytuacji gdy organ rentowy kwestionował tytuł do ubezpieczeń społecznych i toczyło się w tej sprawie postępowanie sądowe. Spór koncentrował się wokół tego, czy wymagane jest formalne złożenie nowego wniosku o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, oraz czy organ rentowy miał obowiązek pouczenia ubezpieczonej o konieczności złożenia takiego wniosku w warunkach niepewności prawnej co do statusu ubezpieczeniowego.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną organu rentowego, potwierdzając zasadność wyroku Sądu Apelacyjnego. Rozstrzygnięcie oparto na stwierdzeniu, że organ rentowy naruszył fundamentalne zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 8 i 9 k.p.a. (zasada zaufania do władzy publicznej i obowiązek informowania stron). Sąd uznał, że w sytuacji, gdy organ kwestionował prawo ubezpieczonej do podlegania ubezpieczeniom społecznym i informował, że ustalenie podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu będzie możliwe dopiero po zakończeniu postępowania sądowego, ubezpieczona znajdowała się w stanie niepewności prawnej, który wykluczał od niej wymóg złożenia wniosku o dobrowolne ubezpieczenie chorobowe bezpośrednio po zakończeniu zasiłku macierzyńskiego.