Czy stowarzyszenie może być stroną w postępowaniu o rekompensatę za opóźnienie w terminach płatności
PROBLEM
Stowarzyszenie wykonuje działalność statutową edukacyjną, nie prowadzi działalności gospodarczej i nie jest wpisane do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym (jest wpisane do rejestru KRS jako stowarzyszenie). Czy stowarzyszenie prowadzące szkoły (zgodnie z ustawą o oświacie) może być stroną w postępowaniu o rekompensatę za opóźnienie w terminach płatności, skoro nie jest przedsiębiorcą?
RADA
Nie, stowarzyszenie nie może być stroną w postępowaniu o rekompensatę za opóźnienie w terminach płatności, o której mowa w ustawie z 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Jej przepisy mają bowiem zastosowanie wyłącznie do transakcji handlowych, których wyłącznymi stronami są przedsiębiorcy oraz inne podmioty wymienione w art. 2 przywołanej ustawy. Wśród tych podmiotów stowarzyszenia nie zostały wymienione.
UZASADNIENIE
Z art. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych wynika, że jej przepisy stosuje się do transakcji handlowych, których wyłącznymi stronami są:
1) przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców
Przedsiębiorcą w rozumieniu tej ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą, w tym wspólnicy spółki cywilnej wykonujący taką działalność;
2) podmioty prowadzące działalność, o której mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców
Jest to działalność w sektorze rolnictwa, taka jak działalność wytwórcza w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego; wynajmowania przez rolników pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów; wyrobu wina przez producentów wina będących rolnikami wyrabiającymi mniej niż 100 hektolitrów wina w roku winiarskim wyłącznie z winogron pochodzących z własnych upraw winorośli; działalność rolników w zakresie sprzedaży, o której mowa w art. 20 ust. 1c ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych; działalność prowadzona przez koła gospodyń wiejskich na podstawie ustawy z 9 listopada 2018 r. o kołach gospodyń wiejskich, które spełniają warunki, o których mowa w art. 24 ust. 1 tej ustawy;
3) podmioty, o których mowa w art. 4, art. 5 ust. 1 i art. 6 ustawy z 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych
Są to tzw. zamawiający publiczni, zamawiający sektorowi oraz zamawiający subsydiowani;
4) osoby wykonujące wolny zawód;
5) oddziały i przedstawicielstwa przedsiębiorców zagranicznych;
6) przedsiębiorcy z państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej.
W przedstawionym katalogu nie zostały wymienione stowarzyszenia, zarówno te zarejestrowane w KRS, jak i te, które nie są zarejestrowane w KRS. Co więcej, nawet te stowarzyszenia, które mają status podmiotu zarejestrowanego w KRS, nie uzyskują w ten sposób statusu „przedsiębiorcy”, o którym mowa w ustawie o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych.
Takie stanowisko potwierdza wyrok Sądu Najwyższego z 14 września 2016 r., sygn. akt UK 345/15. Powołany wyrok został wydany w odniesieniu do samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej. SN uznał, że nie jest on przedsiębiorcą „ze względów formalnych”. Mianowicie:
Formalnym potwierdzeniem braku przynależności do grupy przedsiębiorców jest wpis do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej.
Zatem biorąc pod uwagę przytoczony wyrok, sam fakt wpisu stowarzyszenia do rejestru stowarzyszeń byłby formalnym potwierdzeniem, że stowarzyszenie „nie jest przedsiębiorcą”. Tym bardziej statusu takiego nie można przyznać stowarzyszeniu, które nie jest zarejestrowane w KRS. Skoro tak, to do transakcji ze stowarzyszeniem nie można stosować przepisów ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, w tym rozwiązań odnoszących się do rekompensaty za opóźnienie w płatnościach.
- art. 2 ustawy z 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych – j.t. Dz.U. z 2023 r. poz. 1790
- art. 4, art. 6 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców – Dz.U. z 2024 r. poz. 236; ost.zm. Dz.U. z 2025 r. poz. 622
- art. 4, art. 5 ust. 1 i art. 6 ustawy z 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych – j.t. Dz.U. z 2024 r. poz. 1320; ost.zm. Dz.U. z 2025 r. poz. 620
Ewa Sławińska
prawnik, redaktor naczelna „MONITORA księgowego”
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
