do góry
Bezpłatny dostęp na 30 dni do INFORFK skorzystaj
Pobieranie danych...
Powrót do menu głównego
 
drukuj pomniejsz czcionkę pomniejsz czcionkę powiększ czcionkę
Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń 12/2021, data dodania: 22.11.2021

Porada w trakcie aktualizacji

Czy pracownik ma prawo do odprawy rentowej, jeżeli świadczenie przyznano mu kilka miesięcy po ustaniu zatrudnienia

PROBLEM

Z końcem lipca 2021 r. rozwiązaliśmy z pracownikiem umowę o pracę. Osoba ta podczas zatrudnienia, jak i nieprzerwanie po jego ustaniu do końca października 2021 r. pobierała świadczenie rehabilitacyjne. Następnie po upływie tego okresu przyznano jej rentę z tytułu niezdolności do pracy (przedłożyła dokument, który to potwierdza). Pracownik zwrócił się do nas z wnioskiem o wypłatę odprawy rentowej. Czy ma do niej prawo? Jeżeli tak, to jak ustalić jej wysokość? Pracownik otrzymywał stałe wynagrodzenie zasadnicze i miesięczną zmienną premię motywacyjną.

RADA

Tak, Państwa pracownik ma prawo do odprawy rentowej. W trakcie zatrudnienia i po jego ustaniu był przez cały czas niezdolny do pracy z powodu choroby rozpoczętej w czasie zatrudnienia i pobierał z tego tytułu świadczenia chorobowe. Do wyliczenia odprawy rentowej należy przyjąć składniki, które są uwzględniane przy obliczaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. Szczegóły w uzasadnieniu.

UZASADNIENIE

Prawo do odprawy rentowej. Prawo pracownika do odprawy rentowej jest uzależnione od spełnienia łącznie następujących warunków:

  • nabycie uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy,
  • ustanie stosunku pracy,
  • przejście na rentę,
  • istnienie związku między ustaniem stosunku pracy a przejściem na rentę.

Ostatni z punktów wskazuje na obowiązek istnienia związku między ustaniem zatrudnienia a przejściem na rentę. Pomocne w ustaleniu tego związku są liczne wyroki Sądu Najwyższego, które wskazują, że przewidziany w przepisach regulujących prawo do odprawy związek między rozwiązaniem stosunku pracy a nabyciem prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy może mieć nie tylko charakter przyczynowy i czasowy, ale także funkcjonalny. Charakter funkcjonalny to nic innego jak fakt, że pracownik uzyskał prawo do renty w konsekwencji sytuacji bezpośrednio poprzedzającej rozwiązanie stosunku pracy, czyli w związku z chorobą, stwierdzoną w czasie zatrudnienia i prowadzącą, po nieprzerwanym okresie pobierania świadczeń chorobowych, do przyznania mu renty (wyrok SN z 8 grudnia 2015 r., I PK 345/14).

Zatrudnienie Państwa pracownika ustało w trakcie trwania niezdolności do pracy z powodu choroby. Po ustaniu stosunku pracy osoba ta nadal nieprzerwanie była niezdolna do pracy i pobierała z tego tytułu dalsze świadczenia chorobowe. Bezpośrednio po wykorzystaniu maksymalnego okresu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego pracownikowi została przyznana renta z tytułu niezdolności do pracy. Zatem w tym przypadku osoba ta nabyła prawo do odprawy.

Przyjmuje się, że odprawa rentowa przysługuje z mocy prawa po spełnieniu określonych wcześniej warunków i pracownik nie musi składać o nią wniosku. Jednak w Państwa przypadku taki wniosek jest niezbędny do wypłaty odprawy, ponieważ mogli Państwo nie mieć wiedzy o tym, że były pracownik przeszedł na rentę po świadczeniu rehabilitacyjnym.

Roszczenie o zapłatę odprawy emerytalnej jest wymagalne od dnia rozwiązania stosunku pracy, także wtedy, gdy orzeczenie przyznające emeryturę zostało wydane później (wyrok SN z 9 kwietnia 1998 r., I PKN 508/97, OSNP 1999/8/267). Przez analogię świadczeń stwierdzenie to dotyczy również odprawy rentowej.

Roszczenie o wypłatę odprawy ulega przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym stało się wymagalne.

WAŻNE

Roszczenie o wypłatę odprawy emerytalno-rentowej ulega przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym stało się wymagalne.

Wysokość i obliczanie odprawy rentowej. Przepisy gwarantują pracownikowi odprawę rentową w wysokości 1-miesięcznego wynagrodzenia. Pracodawca może wypłacić wyższe świadczenie, jeżeli zostanie to uregulowane w postanowieniach wewnątrzzakładowych. Przy obliczaniu wysokości odprawy rentowej muszą Państwo uwzględnić zasady obowiązujące przy ustalaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia w sprawie ustalania wynagrodzeń). Państwa pracownik ma prawo do wynagrodzenia zasadniczego i miesięcznej premii motywacyjnej, a zatem składniki te podlegają wliczeniu do podstawy wymiaru odprawy. Należy je uprzednio odpowiednio przeliczyć, tj.:

  • wynagrodzenie wypłacane w stałej miesięcznej stawce - uwzględnić w wysokości należnej w miesiącu nabycia prawa do odprawy,
  • wynagrodzenie za okresy 1-miesięczne wynikające ze zmiennych składników - uwzględnić w średniej wysokości z 3 ostatnich miesięcy poprzedzających nabycie prawa do odprawy.

Jeżeli pracownik miałby prawo do składników wynagrodzenia za okresy dłuższe niż 1 miesiąc, składniki te należy przyjąć w średniej wysokości z ostatnich 12 miesięcy poprzedzających nabycie prawa do odprawy.

Natomiast z podstawy wymiaru odprawy trzeba wyłączyć składniki wynagrodzenia określone w § 6 rozporządzenia urlopowego, tj. m.in. jednorazowe lub nieperiodyczne wypłaty za spełnienie określonego zadania bądź za określone osiągnięcie, wynagrodzenie za czas gotowości do pracy oraz za czas niezawinionego przez pracownika przestoju, a także wynagrodzenie za czas urlopu wypoczynkowego i za czas innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy. Należy też zrezygnować ze stosowania współczynnika urlopowego i poprzestać na ustaleniu podstawy wymiaru odprawy.

Od odprawy emerytalnej nie odprowadza się składek ZUS, ale podlega ona opodatkowaniu podatkiem dochodowym tak jak zwykłe wynagrodzenie.

PRZYKŁAD

Pracownik nabył prawo do renty od 1 listopada 2021 r. W miesiącu ustania zatrudnienia (lipiec 2021 r.) przysługiwało mu wynagrodzenie zasadnicze w stałej miesięcznej kwocie wynoszącej 3000 zł. Oprócz tego otrzymywał zmienne miesięczne premie uznaniowe, które za 3 ostatnie miesiące poprzedzające lipiec 2021 r. wyniosły łącznie 1500 zł. Aby obliczyć wysokość odprawy rentowej, należy do stałego miesięcznego wynagrodzenia (3000 zł) dodać średnią kwotę zmiennych premii miesięcznych wypłaconą z 3 ostatnich miesięcy poprzedzających lipiec 2021 r. (1500 zł : 3 = 500 zł).

Pracownikowi przysługuje odprawa rentowa w wysokości 3500 zł [3000 zł + 500 zł (1500 zł : 3)].

PODSTAWA PRAWNA:

  • art. 921 § 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 1320; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 1162

  • art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 1128; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 1981

  • § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy - j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 927

  • § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe - j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1949

  • § 6, § 14-18 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop - Dz.U. Nr 2, poz. 14; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. Nr 174, poz. 1353

POWOŁANE ORZECZENIA SĄDÓW:

  • wyrok SN z 8 grudnia 2015 r. (I PK 345/14)

  • wyrok SN z 9 kwietnia 1998 r. (I PKN 508/97, OSNP 1999/8/267)

Jeżeli w tym artykule nie znalazłeś rozwiązania swojego problemu – napisz redakcja2@inforfk.pl

Magdalena Dereń

specjalista z zakresu kadr i płac

Jeżeli w tym artykule nie znalazłeś rozwiązania swojego problemu – napisz redakcja2@inforfk.pl

Potrzebujesz pomocy?
Konsultanci pracują od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00 - 17:00
Notyfikacje
Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych zmianach? Zaakceptuj powiadomienia od IFK Platforma Księgowych
Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE
TAK