do góry
Bezpłatny dostęp na 30 dni do INFORFK skorzystaj
Pobieranie danych...
Powrót do menu głównego
 
drukuj pomniejsz czcionkę pomniejsz czcionkę powiększ czcionkę
Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń 1/2022, data dodania: 20.12.2021

Porada aktualna na dzień 21-01-2022

Czy zatrudniona przez przedsiębiorcę żona powinna być objęta PPK

PROBLEM

Prowadzę działalność gospodarczą i zatrudniam kilkoro pracowników, w tym - również na umowę o pracę - od niedawna moją żonę. Pracownicy złożyli deklaracje o nieprzystępowaniu do PPK. Czy taką deklarację mam uzyskać również od mojej żony?

RADA

Nie. Osoby współpracującej nie uważa się za "osobę zatrudnioną" w rozumieniu ustawy o PPK, nawet jeżeli jest etatowym pracownikiem firmy swojego współmałżonka. Żona przedsiębiorcy, pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracująca przy prowadzeniu firmy, jest w zakresie ubezpieczeń społecznych traktowana jako osoba współpracująca. Podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym nie z tytułu umowy o pracę, ale z tytułu współpracy przy wykonywaniu działalności gospodarczej. Tym samym nie jest konieczne złożenie także przez tę osobę deklaracji o nieprzystępowaniu do PPK (deklaracji rezygnacji z wpłat na PPK). Mikroprzedsiębiorca będący w sytuacji przedstawionej w problemie nie utraci prawa do wyłączenia całej firmy z systemu PPK. Szczegóły w uzasadnieniu.

UZASADNIENIE

Przystąpić do PPK może - pod ustawowymi warunkami - osoba zatrudniona w rozumieniu ustawy o PPK.

Definicja osoby zatrudnionej. Ustawa o PPK definiuje "osoby zatrudnione" jako:

  • pracowników w rozumieniu art. 2 Kodeksu pracy (z wyjątkiem pracowników przebywających na urlopach górniczych i urlopach dla pracowników zakładu przeróbki mechanicznej węgla, o których mowa w art. 11b ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego - Dz.U. z 2018 r. poz. 1374, oraz pracowników młodocianych w rozumieniu art. 190 Kodeksu pracy),
  • osoby fizyczne wykonujące pracę nakładczą,
  • członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych lub spółdzielni kółek rolniczych,
  • osoby fizyczne, które ukończyły 18 rok życia, wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z art. 750 Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia,
  • osoby wskazane powyżej - przebywające na urlopach wychowawczych lub pobierające zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego,
  • członków rad nadzorczych wynagradzanych z tytułu pełnienia tych funkcji

- jeżeli podlegają ze wskazanych tytułów obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

Osoba zatrudniona w wieku do 55 roku życia jest obejmowana PPK po upływie 3 miesięcy (90 dni) zatrudnienia, o ile nie złoży wcześniej deklaracji nieopłacania składek na PPK - nie zdecyduje w formie pisemnego oświadczenia o braku zamiaru uczestnictwa w PPK. Deklaracje przystąpienia do PPK składają dopiero osoby w przedziale wiekowym 55-69 lat. Bez takiego wniosku ich przystąpienie do PPK nie jest możliwe.

Przewidziane są zatem dwa warunki, których dopiero łączne spełnienie daje status "osoby zatrudnionej":

  • określony stosunek prawny, w oparciu o który jest świadczona praca lub są realizowane usługi,
  • podleganie obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tego właśnie tytułu.

Definicja osoby współpracującej. Pracownik spełniający kryteria uznania za osobę współpracującą - z wyjątkiem młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego - jest uważany na potrzeby ubezpieczeń społecznych za osobę współpracującą i podlega ubezpieczeniom z tytułu współpracy. Nie jest zatem ubezpieczony obowiązkowo z tytułu umowy o pracę, ale z tytułu współpracy. Nie spełnia więc kryterium uznania za osobę zatrudnioną w zakresie PPK. A zatem za osobę zatrudnioną nie uważa się także m.in. żony przedsiębiorcy, także wówczas, gdy jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę.

Definicja

Osoby współpracujące z osobą prowadzącą działalność gospodarczą:

  • dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione,
  • rodzice, macocha i ojczym
  • osoby przysposabiające,

jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z osobą prowadzącą działalność gospodarczą i współpracują przy prowadzeniu tej działalności - nie dotyczy to osób, z którymi została zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego.

Wyłączenie z systemu PPK mikroprzedsiębiorców. Przepisy ustawy o PPK nie mają zastosowania do mikroprzedsiębiorcy, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo przedsiębiorców, pod warunkiem że wszystkie osoby zatrudnione złożą mu deklarację rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK. Skoro przedsiębiorca ma deklaracje wszystkich osób zatrudnionych o nieprzystępowaniu do PPK, to zatrudnienie żony - która jako osoba najbliższa podlega ubezpieczeniu z tytułu współpracy, a zatem nie jest osobą, dla której PPK może być prowadzone - nie zmienia w tym zakresie niczego. Ustawa o PPK nadal nie ma zastosowania do tego przedsiębiorcy, a zatem nie musi on zawierać umowy o zarządzanie PPK.

PRZYKŁAD

Mikroprzedsiębiorca zatrudniający 4 osoby od każdej z nich otrzymał deklarację rezygnacji z wpłat na PPK. Po pewnym czasie zatrudnił kolejną osobę, która takiej deklaracji nie złożyła ani od razu, ani przez okres 90 dni zatrudnienia. Taka sytuacja skutkuje obowiązkiem zawarcia:

  • umowy o zarządzanie PPK (której przedsiębiorca do tej pory nie zawierał, bo nie stosował ustawy o PPK) oraz

  • umowy o prowadzenie PPK - w imieniu i na rzecz tego jednego pracownika.

PRZYKŁAD

Mikroprzedsiębiorca zatrudnia na podstawie umowy o pracę swoją żonę (39 lat), która w ZUS jest zgłoszona jako osoba współpracująca. Oprócz tego w firmie jest zatrudnionych 8 osób, z których każda zrezygnowała z uczestnictwa w PPK. Tym samym przedsiębiorca nie podlega ustawie o PPK.

24 stycznia 2022 r., na mocy prawomocnego wyroku, został orzeczony rozwód właściciela firmy i jego żony. Była żona nadal jest zatrudniona w firmie, na podstawie umowy o pracę. 24 stycznia 2022 r. została wyrejestrowana w ZUS jako osoba współpracująca i zgłoszona do ubezpieczeń jako pracownik.

Jeżeli nie złoży ona pracodawcy rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK i nadal będzie zatrudniona, to po upływie 90 dni, licząc od 24 stycznia 2022 r., przedsiębiorca będzie zobowiązany zawrzeć umowę o zarządzanie PPK oraz umowę o prowadzenie PPK - tę drugą w imieniu i na rzecz zatrudnionej pracownicy (byłej małżonki). Od 24 stycznia 2022 r. utraciła ona status osoby współpracującej przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Tym samym, po upływie wymaganego stażu zatrudnienia, powinna zostać przez pracodawcę włączona do systemu PPK.

Zwolnienie mikroprzedsiębiorcy ze stosowania ustawy o PPK obowiązuje do dnia, w którym pierwsza osoba zatrudniona złoży temu podmiotowi wniosek o dokonywanie wpłat do PPK, lub do dnia, kiedy mikroprzedsiębiorca zatrudni osobę, która nie zrezygnuje z dokonywania wpłat do PPK. W przypadku gdy osoba zatrudniona, która początkowo zrezygnowała z dokonywania wpłat do PPK, zmieni swoją decyzję i złoży wniosek o dokonywanie wpłat, podmiot ten będzie zobowiązany utworzyć PPK. Oznacza to, że będzie miał obowiązek zawarcia umowy o zarządzanie PPK, a następnie - w imieniu i na rzecz osoby wnioskującej o dokonywanie wpłat do PPK - umowy o prowadzenie PPK.

PODSTAWA PRAWNA:

  • art. 2 pkt 18, art. 8, art. 13 ust. 1 ustawy z 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych - j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 1342

  • art. 8 ust. 11 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 423; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 2105

Marek Rotkiewicz

ekspert z zakresu prawa pracy, ubezpieczeń społecznych, prawa cywilnego i prawa Unii Europejskiej, autor licznych publikacji

Jeżeli w tym artykule nie znalazłeś rozwiązania swojego problemu – napisz redakcja2@inforfk.pl

Powiązane dokumenty

Potrzebujesz pomocy?
Konsultanci pracują od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00 - 17:00
Notyfikacje
Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych zmianach? Zaakceptuj powiadomienia od IFK Platforma Księgowych
Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE
TAK