do góry
Bezpłatny dostęp na 30 dni do INFORFK skorzystaj
Pobieranie danych...
Powrót do menu głównego
 
drukuj pomniejsz czcionkę pomniejsz czcionkę powiększ czcionkę
Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń 11/2021, data dodania: 21.10.2021

Porada aktualna na dzień 08-12-2021

Z którego tytułu składki ZUS opłaca przedsiębiorca równolegle z działalnością zawierający umowę zlecenia

PROBLEM

Prowadzę jednoosobową działalność gospodarczą i w 2021 r. rozliczam składki w ramach tzw. małego ZUS plus (składki uzależnione od dochodu). Od listopada 2021 r. zawarłem dodatkowo umowę zlecenia. Wypłata wynagrodzenia z tego tytułu nastąpi w grudniu 2021 r. W jakiej wysokości powinienem opłacić składki z własnej działalności w tych miesiącach?

RADA

W miesiącach, w których przedsiębiorca osiąga z umowy zlecenia miesięcznie wynagrodzenie równe lub wyższe od wynagrodzenia minimalnego, może zadeklarować podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym tylko z tytułu tej umowy. Z tytułu działalności gospodarczej będzie wówczas objęty obowiązkowo tylko ubezpieczeniem zdrowotnym.
Jeśli natomiast wynagrodzenie z umowy zlecenia jest niższe od kwoty minimalnego wynagrodzenia, to przedsiębiorca będzie podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym zarówno z działalności gospodarczej, jak i z tytułu umowy zlecenia.
W przypadku gdy umowa zlecenia została zawarta w ramach działalności pozarolniczej, w ogóle nie stanowi tytułu do ubezpieczeń ZUS. Szczegóły w uzasadnieniu.

UZASADNIENIE

Umowa zlecenia zawarta "obok" działalności gospodarczej. Zleceniobiorca prowadzący jednocześnie pozarolniczą działalność, dla której właściwa jest podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, o której mowa w art. 18a albo art. 18c (tzn. opłaca składki na ubezpieczenia od kwoty stanowiącej 30% minimalnego wynagrodzenia lub tzw. mały ZUS plus), zasadniczo podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z obu tytułów. Zachodzi to tylko wówczas, gdy z żadnego z tytułów dana osoba nie uzyskuje podstawy wymiaru składek w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia.

PRZYKŁAD

Andrzej W. opłaca składki ZUS w ramach tzw. małego ZUS plus (tj. od podstawy wymiaru obliczonej na podstawie zeszłorocznego dochodu). Od 1 października 2021 r. wykonuje także umowę zlecenia (poza prowadzoną działalnością) z miesięcznym wynagrodzeniem 2500 zł.

W tym przypadku będzie zobowiązany opłacać składki ZUS z obu tytułów, gdyż podstawa opłacania składek z żadnego z tytułów nie przekracza kwoty minimalnej (obecnie 2800 zł).

Natomiast w sytuacji gdy z jednego z tytułów, tj. albo z działalności gospodarczej, albo z umowy zlecenia, podstawa wymiaru składek w danym miesiącu odpowiadałaby wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia, wówczas z drugiego tytułu nie trzeba byłoby opłacać składek na ubezpieczenia społeczne (art. 9 ust. 2c ustawy systemowej). Natomiast składkę na ubezpieczenie zdrowotne należy opłacać z każdego tytułu (art. 82 ust. 1 ustawy zdrowotnej).

Wybór umowy zlecenia jako jedynego tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych jest możliwy tylko wtedy, gdy wynagrodzenie z umowy zlecenia będzie co najmniej równe minimalnemu wynagrodzeniu.

PRZYKŁAD

Anna P. od 2020 r. opłaca tzw. mały ZUS plus z działalności gospodarczej (sklep internetowy - sprzedaż kosmetyków). Od 1 października br. wykonuje także pracę na podstawie umowy zlecenia (tłumaczenia z języka angielskiego), a jej miesięczne wynagrodzenie wynosi 3500 zł (płatne na koniec danego miesiąca). Umowa zlecenia nie jest wykonywana w ramach prowadzonej działalności.

Wariant I

Podstawa wymiaru składek z działalności gospodarczej na 2021 r. została ustalona w kwocie 2589,20 zł. W tym przypadku Anna P., począwszy od 1 października 2021 r., może podlegać ubezpieczeniom społecznym wyłącznie z umowy zlecenia, natomiast z działalności gospodarczej będzie podlegać obowiązkowo tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Wariant II

Podstawa wymiaru składek z działalności gospodarczej na 2021 r. została ustalona w kwocie 2889,20 zł. W tym przypadku Anna P., począwszy od 1 października 2021 r., może zmienić tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i podlegać obowiązkowym tym ubezpieczeniom wyłącznie z umowy zlecenia albo wyłącznie z tytułu działalności gospodarczej (obydwa tytuły gwarantują miesięczną podstawę wymiaru składek w kwocie nie mniejszej niż minimalne wynagrodzenie).

Z problemu wynika, że w listopadzie 2021 r. przedsiębiorca nie osiągnie z umowy zlecenia co najmniej minimalnego wynagrodzenia (bo wypłata wynagrodzenia nastąpi dopiero w grudniu br.). A zatem w listopadzie 2021 r. będzie podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym zarówno z działalności gospodarczej, jak i z umowy zlecenia. Za listopad br. powinien więc z działalności gospodarczej opłacić składki w dotychczasowej wysokości (ustalonej w ramach małego ZUS plus). Natomiast podstawa wymiaru składek ze zlecenia będzie w tym miesiącu równa zero (ze względu na brak wypłaty wynagrodzenia).

Jeśli natomiast w grudniu br. z umowy zlecenia zostanie przedsiębiorcy wypłacone co najmniej minimalne wynagrodzenie (tj. 2800 zł lub więcej), wówczas może on podlegać obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy zlecenia, natomiast z tytułu działalności gospodarczej obowiązkowa będzie tylko składka zdrowotna. Należy wówczas dokonać wyrejestrowania działalności z ubezpieczeń społecznych od 1 grudnia 2021 r. i zgłoszenia tylko do ubezpieczenia zdrowotnego na ZUS ZZA z tą samą datą.

Dotyczy to wyłącznie przypadków, w których umowa zlecenia nie jest wykonywana w ramach działalności gospodarczej.

Umowa zlecenia zawarta w ramach przedmiotu działalności gospodarczej. W sytuacji gdy:

  • osoba fizyczna prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą,
  • w ramach tej działalności zawiera umowę zlecenia,
  • przedmiot umowy jest taki sam jak przedmiot prowadzonej działalności,

przedsiębiorca taki podlega ubezpieczeniom społecznym tylko z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Jest to wówczas umowa typu B2B lub B2C - czyli wykonywana na rzecz kontrahenta lub klienta w ramach działalności gospodarczej. Z tytułu wykonywania umowy zlecenia w tych warunkach nie ma obowiązku ubezpieczeń (ani obowiązkowo, ani dobrowolnie).

Zgodnie z wyjaśnieniami ZUS (poradnik Ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne osób wykonujących pracę na podstawie umów cywilnoprawnych; www.zus.pl):

ZUS

Aby umowa zlecenia mogła być traktowana jako wykonywana w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, warunkiem jest, aby przychód z niej uzyskiwany był opodatkowany jako przychód z działalności gospodarczej.

(…) Po uznaniu przez organ podatkowy, że czynności wykonywane w ramach umowy są dla celów podatkowych działalnością wykonywaną osobiście (nie są czynnościami wykonywanymi w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej), to w sytuacjach, które budzą wątpliwości co do rodzaju umowy (umowa zlecenia czy umowa o dzieło) obowiązek ubezpieczeń społecznych, lub jego brak, placówka ZUS ustali w oparciu o treść umowy oraz warunki świadczenia pracy i wypłaty wynagrodzenia.

Jeśli umowa zlecenia jest wykonywana w ramach działalności gospodarczej, przychody osiągnięte z tytułu tej umowy zlecenia są traktowane jako przychody z działalności. Rozliczenie należności publicznoprawnych z tytułu takiej umowy zlecenia powinno nastąpić poprzez wystawienie faktury za wykonane usługi.

PRZYKŁAD

Wojciech K. prowadzi firmę transportową od 1 marca 2020 r. i opłaca z tego tytułu tzw. mały ZUS plus. Dodatkowo od 1 września 2021 r. zawarł umowę zlecenia z firmą spedycyjną z Niemiec. Umowę tę wykonuje w ramach prowadzonej działalności i rozlicza się z kontrahentem na podstawie faktury (umowa B2B). W tej sytuacji nie zachodzi zbieg tytułów do ubezpieczeń. Wojciech K. w dalszym ciągu podlega więc ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Natomiast umowa zlecenia nie stanowi dla niego odrębnego tytułu do ubezpieczeń.

PODSTAWA PRAWNA:

  • art. 9 ust. 2a i 2c, art. 18c ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 423; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 1834

  • art. 66 ust. 1 lit. c i e, art. 82 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 1285; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 1834

Małgorzata Kozłowska

radca prawny, specjalista i praktyk, od wielu lat zajmuje się prawem ubezpieczeń społecznych, autorka licznych publikacji z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń

Jeżeli w tym artykule nie znalazłeś rozwiązania swojego problemu – napisz redakcja2@inforfk.pl

Powiązane dokumenty

Potrzebujesz pomocy?
Konsultanci pracują od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00 - 17:00
Notyfikacje
Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych zmianach? Zaakceptuj powiadomienia od IFK Platforma Księgowych
Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE
TAK