do góry
Bezpłatny dostęp na 30 dni do INFORFK skorzystaj
Pobieranie danych...
Powrót do menu głównego
 
drukuj pomniejsz czcionkę pomniejsz czcionkę powiększ czcionkę
Monitor Księgowego 9/2021, data dodania: 19.08.2021

Porada aktualna na dzień 08-12-2021*

*Od 1 stycznia 2022 r. obowiązują nowe zasady odliczania składki zdrowotnej przez przedsiębiorców.

Jakie składki powinna opłacać osoba prowadząca działalność i pobierająca jednocześnie zasiłek macierzyński

PROBLEM

Od 1,5 roku prowadzę jednoosobową działalność gospodarczą i z tego tytułu opłacam obniżone składki ZUS (na preferencyjnych zasadach). Od momentu rozpoczęcia działalności opłacam także dobrowolną składkę na ubezpieczenie chorobowe. Na początku września 2021 r. urodziłam dziecko i od tego momentu pobieram zasiłek macierzyński. Działalność gospodarczą będę nadal prowadzić. Jakie składki powinnam opłacać z tytułu jej prowadzenia? Czy muszę składać do ZUS nowe dokumenty?

RADA

Z tytułu prowadzonej działalności obowiązkowo powinna Pani opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne.

W związku z nabyciem prawa do zasiłku macierzyńskiego powinna Pani:

  • wyrejestrować się z ubezpieczeń emerytalnego i rentowych (na druku ZUS ZWUA),
  • zgłosić się do ubezpieczenia zdrowotnego (na druku ZUS ZZA).

Jeżeli zasiłek macierzyński nie przekracza kwoty świadczenia rodzicielskiego, to z tytułu prowadzonej działalności nie opłaca się składki zdrowotnej, co nie zwalnia z obowiązku złożenia ww. dokumentów.

UZASADNIENIE

Obowiązek ubezpieczeń społecznych

Osoby spełniające jednocześnie warunki do objęcia ich obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu pobierania zasiłku. Mogą one jednak dobrowolnie, na swój wniosek, być objęte ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi także z pozostałych, wszystkich lub wybranych, tytułów, np. z działalności gospodarczej (art. 9 ust. 1c ustawy systemowej). A zatem z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w trakcie pobierania zasiłku macierzyńskiego nie musi Pani opłacać składek na ubezpieczenia społeczne.

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego

Osoba prowadząca działalność co do zasady podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu tej działalności (art. 66 ust. 1 pkt 1c ustawy zdrowotnej).

Jednak na podstawie art. 82 ust. 9a ustawy zdrowotnej składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest opłacana przez osobę, której zasiłek macierzyński nie przekracza miesięcznie kwoty świadczenia rodzicielskiego (w 2021 r. 1000 zł), o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Należy pamiętać, że:

(...) zwolnienie z obowiązku opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej dotyczy wyłącznie osoby pobierającej zasiłek macierzyński w kwocie nieprzekraczającej świadczenia rodzicielskiego (interpretacja z 14 sierpnia 2019 r., DI/200000/43/726/2019).

Także w interpretacji z 18 października 2016 r. (DI/100000/43/1056/2016) ZUS wskazał, że:

Zwolnienie z obowiązku opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne przysługuje osobom prowadzącym pozarolniczą działalność i osobom z nimi współpracującym, które pobierają zasiłek macierzyński w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie kwoty świadczenia rodzicielskiego, tj. po pomniejszeniu kwoty tego zasiłku o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych i podwyższeniu jej do wysokości świadczenia rodzicielskiego, zgodnie z art. 31 ust. 3a ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2016 r. poz. 372 z późn. zm.).

Konieczność złożenia dokumentów zgłoszeniowych

Z dniem uzyskania prawa do zasiłku macierzyńskiego następuje zmiana schematu podlegania ubezpieczeniom. Obowiązkowo bowiem przedsiębiorczyni podlega tylko składce zdrowotnej. W zależności od tego, w jakiej wysokości przedsiębiorczyni otrzymuje zasiłek macierzyński, powinna ona:

  • złożyć wyrejestrowanie z ubezpieczeń na druku ZUS ZWUA z kodem przyczyny wyrejestrowania 600 oraz
  • dokonać zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego na druku ZUS ZZA z kodem 0580 xx (jeżeli zasiłek macierzyński nie przekracza kwoty świadczenia rodzicielskiego) lub z kodem 0570 xx (jeżeli zasiłek macierzyński przekracza kwotę świadczenia rodzicielskiego).

W przekazywanych dokumentach rozliczeniowych za miesiąc, za który wskazane zwolnienie przysługuje, należy wykazać obowiązującą podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast w polu dotyczącym kwoty składki wpisuje się "0".

Jeżeli zwolnienie ze składki zdrowotnej nie przysługuje w polu dotyczącym składki zdrowotnej, należy wpisać jej wartość (9% podstawy wymiaru składki zdrowotnej).

Po upływie okresu korzystania z ulgi w opłacaniu składek (w przypadku preferencyjnych składek - 24 miesiące) przedsiębiorca powinien wyrejestrować się z kodem 0580 xx (lub 0570 xx w przypadku, gdy nie korzysta ze zwolnienia ze składki zdrowotnej) i dokonać zgłoszenia do ubezpieczeń z tytułu prowadzonej działalności z kodem 0510 xx.

Składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu zasiłku macierzyńskiego rozliczane i opłacane są przez ZUS (finansuje je budżet państwa).

Przykład

Pani Hanna prowadzi działalność gospodarczą (szkoła językowa) od 1 września 2020 r. Z tego tytułu zgłosiła się do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego z kodem tytułu ubezpieczenia 0570 xx (korzysta z ulgi ZUS). 1 września 2021 r. urodziła dziecko i od tego dnia pobiera zasiłek macierzyński w wysokości podwyższonej do kwoty świadczenia rodzicielskiego, tj. 1000 zł. Od tego dnia nie podlega ona ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzonej działalności, jednak w dalszym ciągu jest objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. W tym celu złożyła następujące dokumenty:

  • dokument wyrejestrowujący z ubezpieczeń ZUS ZWUA od 1 września 2021 r. z kodem tytułu ubezpieczenia 0570 xx oraz kodem przyczyny wyrejestrowania 600,

  • zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego ZUS ZZA z kodem 0580 xx i datą 1 września 2021 r.

Do 11 września 2021 r. (termin przesunięty, ponieważ ustawowy termin przypada w niedzielę) pani Hanna ma obowiązek złożenia deklaracji ZUS DRA z:

  • kodem 0580xx,

  • podstawą wymiaru składki zdrowotnej w wysokości 4242,38 zł (minimalna podstawa wymiaru składki zdrowotnej w 2021 r.) i wysokością składki zdrowotnej "0".

Podstawa prawna:

  • art. 9 ust. 1c ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 423; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 619

  • art. 66 ust. 1 pkt 1 c, art. 79 ust. 2, art. 82 ust. 9a ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 1285; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 1292

  • art. 17c ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 111; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 1162

Małgorzata Kozłowska

radca prawny, były wieloletni pracownik ZUS, autorka licznych publikacji z zakresu ubezpieczeń społecznych

Jeżeli w tym artykule nie znalazłeś rozwiązania swojego problemu – napisz redakcja2@inforfk.pl

Powiązane dokumenty

Potrzebujesz pomocy?
Konsultanci pracują od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00 - 17:00
Notyfikacje
Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych zmianach? Zaakceptuj powiadomienia od IFK Platforma Księgowych
Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE
TAK