do góry
Bezpłatny dostęp na 30 dni do INFORFK skorzystaj
Pobieranie danych...
Powrót do menu głównego
 
drukuj pomniejsz czcionkę pomniejsz czcionkę powiększ czcionkę
Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń 7/2021, data dodania: 18.06.2021

Porada aktualna na dzień 08-12-2021*

*Od dnia 1 stycznia 2022 r. wypłata świadczeń na zasadach określonych w ustawach zmienianych w art. 2, art. 3 i art. 6, które były przyznane przed dniem 1 stycznia 2022 r., jest kontynuowana w dotychczasowej formie, chyba że świadczeniobiorca lub osoba uprawniona do odbioru świadczenia pobieranego w formie gotówkowej wskaże rachunek lub instrument płatniczy, o którym mowa odpowiednio w art. 130 ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 1 i pkt 2 lit. b, art. 132 ust. 1 i 1a ustawy zmienianej w art. 3, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, albo w art. 12c ust. 1 pkt 1 lub ust. 2 pkt 1 ustawy zmienianej w art. 6, w brzmieniu nadanym ustawą .

Czy od zapłaconych za pracownika zaległych składek należy także opłacić składki ZUS

PROBLEM

Nasza firma, po kontroli ZUS dotyczącej ustalania podstawy wymiaru składek za lata 2019-2020, z własnych środków zapłaciła w całości zaległe składki ZUS za obecnych pracowników. Czy wartość składek (w części, która powinna być finansowana przez pracowników) stanowi przychód tych osób podlegający oskładkowaniu?

RADA

W przedstawionej kwestii stanowiska organów podatkowych, ZUS i sądów są rozbieżne. Organy podatkowe uznają, że opłacone za ubezpieczonych zaległe składki są nieodpłatnym świadczeniem stanowiącym ich przychód. Jednak sądy rozstrzygające w takich sprawach konsekwentnie przedstawiają odmienne stanowisko. Natomiast ZUS uzależnia obowiązek opłacenia składek od kwalifikacji podatkowej danego świadczenia. Dlatego dla płatnika najbezpieczniej jest uzyskać własną interpretację podatkową, a w razie gdyby była niekorzystna - zaskarżyć ją do sądu. Szczegóły w uzasadnieniu.

UZASADNIENIE

Interpretacja spornych przepisów przez ZUS. ZUS uznaje, że od opłaconych za ubezpieczonego kwot zaległych składek (w części, która normalnie jest finansowana ze środków ubezpieczonego) należy opłacić składki ZUS. Warunkiem jest jednak uznanie kwot opłaconych składek za przychód ze stosunku pracy (albo przychód uzyskany z tytułu umowy zlecenia, jeżeli mamy do czynienia ze zleceniobiorcą). Na przykład w interpretacji z 22 sierpnia 2014 r. (znak: WPI/200000/43/892/2014) ZUS stwierdził, że:

ZUS

(…) skoro część składki opłacona przez zleceniodawcę za zleceniobiorców stanowi (…) przychód z tytułu umowy zlecenia w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, to tym samym stanowi podstawę wymiaru składek (…).

Warunkiem oskładkowania, zdaniem ZUS, jest jednak uznanie kwot opłaconych za zleceniobiorcę (analogicznie - za pracownika) za przychód w rozumieniu przepisów podatkowych. W tej kwestii ZUS odsyła do wykładni organów podatkowych, wskazując, że:

(...) w przedmiocie potwierdzenia, czy kwota składek uregulowana przez płatnika (…) stanowi przychód zleceniobiorcy w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, (…) rozstrzygnięcie (…) należy do zakresu przedmiotowego działania organów podatkowych.

Analogicznie należy traktować kwoty zaległych składek, które - tak jak w pytaniu - zostały opłacone za pracownika. Jeżeli podatkowo stanowią przychód ze stosunku pracy, to podlegają oskładkowaniu.

Interpretacja spornych przepisów przez organy podatkowe i sądy. Organy podatkowe z kolei uznają, że zapłacone za pracownika przez pracodawcę składki na ubezpieczenia społeczne stanowią przychód pracownika podlegający opodatkowaniu (tak np. interpretacja Dyrektora KIS z 10 sierpnia 2020 r., sygn. 0113-KDIPT2-4011.413.2020.2.GG). Otrzymał on bowiem nieodpłatne świadczenie w postaci uiszczenia zobowiązania do ZUS, które powinno zostać sfinansowane z jego własnych środków.

Z niekorzystnymi dla płatników interpretacjami nie zgadzają się jednak sądy. W jednym z orzeczeń wypowiedział się w tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z 9 marca 2019 r., II FSK 864/17). NSA stwierdził, że opłacenie przez pracodawcę zaległych składek ZUS za byłego pracownika nie zmienia charakteru tego świadczenia - w dalszym ciągu są to składki na ubezpieczenia społeczne. Po stronie pracownika (także byłego) nie powstaje zatem żadne przysporzenie majątkowe (przychód). Zdaniem NSA inna kwalifikacja przychodu prowadzi m.in. do naruszenia zakazu podwójnego opodatkowania. Także we wcześniejszym wyroku z 27 października 2015 r. (II FSK 1891/13) NSA uznał, że firma płacąca zaległe składki na ubezpieczenia społeczne za podatników nie musi ich wartości doliczać do przychodów podatkowych, od których jest liczona zaliczka na podatek.

Rozstrzygnięcie sposobu postępowania przez płatnika. Pozostaje pytanie, co w analogicznej sytuacji powinien zrobić płatnik. Jest to uzależnione od jego priorytetów. Jeżeli dany podmiot nie chce wikłać się w wieloletni spór sądowy, może zastosować się do wykładni organów podatkowych i ZUS, opodatkowując i oskładkowując zaległe składki opłacone za pracowników (w części, w jakiej miały być przez nich sfinansowane).

Jeżeli jednak płatnik składek chciałby uniknąć opłacenia składek i podatku od omawianych kwot, wówczas należałoby zwrócić się do organu podatkowego oraz do ZUS z wnioskiem o wydanie interpretacji podatkowej (KIS) i interpretacji indywidualnej (ZUS). Jeśli interpretacja podatkowa będzie dla płatnika niekorzystna, należy ją zaskarżyć. Interpretację przepisów podatkowych zaskarża się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem organu, który ją wydał, w terminie 30 dni od daty jej doręczenia (art. 3 § 2 pkt 4a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

PRZYKŁAD

ZUS wydał decyzję, na mocy której u płatnika składek umowy o dzieło 20 zatrudnionych osób zostały uznane za umowy zlecenia. Płatnik został zobowiązany do skorygowania dokumentacji ZUS, zgłoszenia ww. osób do ubezpieczeń społecznych z tytułu umowy zlecenia i opłacenia zaległych składek wraz z odsetkami. Płatnik nie odwołał się od decyzji ZUS i wykonał obowiązki, które zostały na niego nałożone. Płatnik zdecydował opłacić zaległe składki w całości i nie dochodził od ubezpieczonych zwrotu składek w części finansowanej przez ubezpieczonego.

Wariant I

Płatnik chce uniknąć dalszych perturbacji i uiścić wszystkie należności wynikające z postępowania ZUS. Może zastosować się do wykładni organów podatkowych oraz ZUS i od kwot opłaconych zaległych składek, w części normalnie finansowanej przez ubezpieczonego, opłacić składki i podatek dochodowy.

Wariant II

Płatnik może wystąpić z wnioskiem o wydanie interpretacji podatkowej (do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej) oraz interpretacji indywidualnej (do ZUS). Jeżeli interpretacja podatkowa będzie dla płatnika niekorzystna, powinien zaskarżyć ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podnosząc argumenty przytoczone w analogicznych sytuacjach przez NSA. Prawomocna interpretacja podatkowa będzie rozstrzygająca także dla kwestii składkowych, ponieważ ZUS uzależnia obowiązek opłacenia zaległych składek od tego, czy w świetle przepisów podatkowych stanowią one przychód (np. z umowy o pracę lub umowy zlecenia).

PODSTAWA PRAWNA:

art. 4 pkt 9, art. 18 ust. 1 i ust. 2, art. 20 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 423; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 619

art. 81 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 1398; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 694

art. 12 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 1426; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 868

art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 159

POWOŁANE INTERPRETACJE URZĘDOWE:

interpretacja ZUS z 22 sierpnia 2014 r. (WPI/200000/43/892/2014)

interpretacja Dyrektora KIS z 10 sierpnia 2020 r. (0113-KDIPT2-4011.413.2020.2.GG)

POWOŁANE ORZECZENIA SĄDÓW:

wyrok NSA 27 października 2015 r. (II FSK 1891/13)

wyrok NSA z 9 marca 2019 r., II FSK 864/17

Małgorzata Kozłowska

radca prawny, specjalista i praktyk, od wielu lat zajmuje się prawem ubezpieczeń społecznych, autorka licznych publikacji z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń

Jeżeli w tym artykule nie znalazłeś rozwiązania swojego problemu – napisz redakcja2@inforfk.pl

Potrzebujesz pomocy?
Konsultanci pracują od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00 - 17:00
Notyfikacje
Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych zmianach? Zaakceptuj powiadomienia od IFK Platforma Księgowych
Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE
TAK