do góry
Bezpłatny dostęp na 30 dni do INFORFK skorzystaj
Pobieranie danych...
Powrót do menu głównego
 
drukuj pomniejsz czcionkę pomniejsz czcionkę powiększ czcionkę
Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń 1/2022, data dodania: 20.12.2021

Porada aktualna na dzień 21-01-2022

Czy funkcjonariusz Straży Granicznej ma prawo do urlopu rodzicielskiego

PROBLEM

Funkcjonariusz Straży Granicznej złożył nam wniosek o urlop rodzicielski. Zawnioskował o niego z tytułu urodzenia jednego dziecka. Funkcjonariusz chce korzystać z urlopu jednocześnie z żoną zatrudnioną na podstawie umowy o pracę u innego pracodawcy (żona nie pracuje w służbach mundurowych). Czy w tych okolicznościach funkcjonariuszowi przysługuje urlop rodzicielski i związane z nim uposażenie?

RADA

W przedstawionej sytuacji funkcjonariuszowi Straży Granicznej będzie przysługiwał urlop rodzicielski i uposażenie za ten urlop, pod warunkiem że tylko on skorzysta z tego uprawnienia. Szczegóły w uzasadnieniu.

UZASADNIENIE

Funkcjonariuszowi Straży Granicznej przysługują zasadniczo takie same uprawnienia związane z rodzicielstwem jak pozostałym pracownikom, do których mają zastosowanie przepisy Kodeksu pracy. Funkcjonariusze tej służby nie mają jednak prawa do złożenia wniosku o obniżenie wymiaru czasu pracy do nie więcej niż połowy etatu w przypadku posiadania uprawnienia do urlopu wychowawczego (art. 1867 Kodeksu pracy w zw. z art. 83 zdanie pierwsze ustawy o Straży Granicznej). Ponadto jeżeli oboje rodzice lub opiekunowie są funkcjonariuszami albo jedno z nich jest funkcjonariuszem, a drugie jest zatrudnione, z uprawnień może korzystać jedno z nich (art. 83 zdanie drugie ustawy o Straży Granicznej). Należy zatem przyjąć, że z urlopu rodzicielskiego może korzystać jedno z rodziców - funkcjonariusz albo jego żona.

Uprawnienia rodzicielskie funkcjonariusza Straży Granicznej. W zakresie korzystania przez funkcjonariusza m.in. z urlopu rodzicielskiego obowiązują regulacje szczególne wynikające z ustawy o Straży Granicznej i to one mają pierwszeństwo w stosowaniu przed przepisami Kodeksu pracy. Przepisy Kodeksu pracy umożliwiają bowiem rodzicom zarówno jednoczesne korzystanie z urlopu rodzicielskiego, jak i dzielenie się tym uprawnieniem (po wykorzystaniu części tego urlopu z kolejnej może korzystać drugi z rodziców) do wyczerpania przysługującego wymiaru tego urlopu. Zatem w przedstawionej sytuacji funkcjonariusz, aby skorzystać z urlopu rodzicielskiego, musiałby odebrać to prawo żonie. Należy jednak przyjąć, że żona funkcjonariusza będzie mogła skorzystać z urlopu rodzicielskiego w wymiarze do 16 tygodni (ale do przysługującego limitu), jeżeli urlop ten zostanie udzielony w terminie nieprzypadającym bezpośrednio po poprzedniej części tego urlopu (art. 1821c § 3 Kodeksu pracy).

Udzielanie urlopu rodzicielskiego. Po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego pracownikowi przysługuje prawo do urlopu rodzicielskiego w wymiarze do:

  • 32 tygodni - w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie,
  • 34 tygodni - w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka.

Urlop rodzicielski jest udzielany jednorazowo albo w częściach (nie więcej niż 4 i przypadających bezpośrednio po sobie), nie później niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat.

Żadna z części urlopu nie może być krótsza niż 8 tygodni, z pewnymi wyjątkami, tj.:

  • gdy dotyczy pierwszej części urlopu rodzicielskiego, która w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie nie może być krótsza niż 6 tygodni,
  • w przypadku przyjęcia przez pracownika przysposabiającego lub przyjmującego na wychowanie dziecko w wieku do 7 lat, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego - do 10 lat, nie może być krótsza niż 3 tygodnie,
  • w sytuacji gdy pozostała do wykorzystania część urlopu jest krótsza niż 8 tygodni (art. 1821c § 4 Kodeksu pracy).

Jeżeli funkcjonariusz Straży Granicznej zdecyduje o korzystaniu z urlopu rodzicielskiego (w sposób określony w ustawie o Straży Granicznej), powinien złożyć do pracodawcy pisemny wniosek o udzielenie tego urlopu. Termin, w jakim należy złożyć wniosek, nie może być krótszy niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu. Do wniosku należy dołączyć skrócony odpis aktu urodzenia dziecka oraz oświadczenie zatrudnionego małżonka o niekorzystaniu z tego uprawnienia. Pracodawca jest zobowiązany uwzględnić wniosek.

Ponadto urlop rodzicielski w wymiarze do 16 tygodni może być udzielony funkcjonariuszowi w terminie nieprzypadającym bezpośrednio po poprzedniej części tego urlopu. Liczba wykorzystanych w tym trybie części urlopu pomniejsza liczbę części przysługującego urlopu wychowawczego (art. 1821c § 3 Kodeksu pracy).

Przepisy Kodeksu pracy stanowią, że urlop rodzicielski przysługuje łącznie obojgu rodzicom dziecka i mogą oni jednocześnie z niego korzystać (art. 1821a Kodeksu pracy). Takiego rozwiązania w zakresie sposobu wykorzystywania urlopu rodzicielskiego nie przewidują przepisy ustawy o Straży Granicznej.

WAŻNE

Funkcjonariusz Straży Granicznej może korzystać z uprawnień rodzicielskich, ale z danego uprawnienia może korzystać tylko jedno z rodziców.

Uposażenie za okres urlopu rodzicielskiego. Za okres urlopu rodzicielskiego funkcjonariuszowi Straży Granicznej przysługuje uposażenie, które wynosi:

  • 80% miesięcznego uposażenia za cały okres urlopu rodzicielskiego i przypadający przed tym urlopem urlop macierzyński (jeżeli wniosek zostanie złożony w ciągu 21 dni po porodzie) lub
  • 100% miesięcznego uposażenia - za okres do:

- 6 tygodni urlopu rodzicielskiego, w przypadku urodzenia jednego dziecka lub przyjęcia jednego dziecka na wychowanie,

- 8 tygodni urlopu rodzicielskiego, w przypadku urodzenia przy jednym porodzie więcej niż jednego dziecka lub jednoczesnego przyjęcia więcej niż jednego dziecka na wychowanie,

- 3 tygodni urlopu rodzicielskiego, w przypadku przyjęcia na wychowanie dziecka, na które przysługuje minimalny wymiar zasiłku macierzyńskiego - 9 tygodni;

  • 60% uposażenia - za okres urlopu rodzicielskiego przypadający po ww. okresach.

Jeżeli Państwa pracownik zdecydowałby się na korzystanie z urlopu rodzicielskiego, to przysługuje mu za ten czas uposażenie w wysokości 100% i 60%.

Stanowi je uposażenie zasadnicze, dodatki do uposażenia o charakterze stałym i inne należności pieniężne należne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym - z uwzględnieniem powstałych w tym okresie zmian, mających wpływ na prawo do uposażenia i innych należności pieniężnych lub na ich wysokość (art. 125-125a ustawy o Straży Granicznej).

PODSTAWA PRAWNA:

  • art. 83, art. 125-125a ustawy z 12 października 1990 r. o Straży Granicznej - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 1486; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 2191

  • art. 5, art. 1821a, art. 1821c, art. 1821d ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 1320; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 1162

  • art. 31 ust. 2 i ust. 3d-3e ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 1133; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 1834

  • § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 8 grudnia 2015 r. w sprawie wniosków dotyczących uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem oraz dokumentów dołączanych do takich wniosków - j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 2243

Małgorzata Piętka

ekspert w dziedzinie kadr i płac, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych oraz prawa podatkowego, prawnik

Jeżeli w tym artykule nie znalazłeś rozwiązania swojego problemu – napisz redakcja2@inforfk.pl

Potrzebujesz pomocy?
Konsultanci pracują od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00 - 17:00
Notyfikacje
Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych zmianach? Zaakceptuj powiadomienia od IFK Platforma Księgowych
Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE
TAK