do góry
Bezpłatny dostęp na 30 dni do INFORFK skorzystaj
Pobieranie danych...
Powrót do menu głównego
 
drukuj pomniejsz czcionkę pomniejsz czcionkę powiększ czcionkę
Monitor Księgowego 7/2021, data dodania: 13.06.2021

Porada aktualna na dzień 08-12-2021*

*Od dnia 01.01.2022 r. zmieniono limit w art. 19 ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, wynosi on 8000 zł

Jak traktować podatkowo płatności gotówkowe dokonywane na podstawie ramowej umowy o współpracy

PROBLEM

Zakupy produktów przez spółkę są dokonywane na podstawie ramowej umowy o zasadach wzajemnej współpracy handlowej. Zawarta pomiędzy stronami umowa nie wymienia produktów ani nie zobowiązuje stron do dostawy/nabycia określonych produktów. Przedmiotem tej umowy nie jest zatem zawarcie konkretnej transakcji handlowej, gdyż nie ma istotnych elementów umowy sprzedaży jak przedmiot umowy, ilość i cena. Do zawarcia transakcji dochodzi dopiero w przypadku potwierdzenia zamówienia bądź jego realizacji przez hurtownię, na którą to dostawę hurtownia wystawia każdorazowo odrębną fakturę VAT, która może zostać zapłacona w formie gotówkowej, jak i bezgotówkowej. Żadna z transakcji z hurtownią udokumentowana odrębnym zamówieniem i fakturą nie przekracza wartości 15 000 zł. Czy spółka będzie mogła nie zmniejszać kosztów podatkowych w przypadku płatności dokonanej na rzecz hurtowni bez pośrednictwa rachunku płatniczego?

RADA

Nie, jeżeli dla umowy o współpracy suma wynagrodzeń przekroczy kwotę limitu w wysokości 15 000 zł, od tego momentu wszystkie płatności na rzecz tego dostawcy winny być rozliczane bezgotówkowo przez cały okres trwania umowy. Dalsze dokonywanie płatności w gotówce będzie oznaczało obowiązek wyłączenia ich z kosztów podatkowych.

UZASADNIENIE

Podatnicy nie zaliczają do kosztów podatkowych wydatku w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 19 ustawy - Prawo przedsiębiorców została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego (art. 15d ust. 1 pkt 1 updop). Przepis Prawa przedsiębiorców stanowi, że dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku płatniczego przedsiębiorcy w każdym przypadku, gdy:

  • stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz
  • jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza 15 000 zł lub równowartość tej kwoty, przy czym transakcje w walutach obcych przelicza się na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji.

Transakcja a limit dla płatności gotówkowych

Przepisy nie definiują pojęcia "transakcji" dla potrzeb stosowania limitu płatności gotówkowych. W związku z powyższym należy odwołać się do znaczenia tego pojęcia przyjmowanego w języku potocznym. Zgodnie z internetowym Słownikiem Języka Polskiego (www.sjp.pwn.pl) transakcja to:

"operacja handlowa dotycząca kupna lub sprzedaży towarów lub usług",

"umowa handlowa na kupno lub sprzedaż towarów lub usług; też: zawarcie takiej umowy".

W związku z powyższym przez transakcję, o której mowa w art. 15d updop w związku z art. 19 Prawa przedsiębiorców, należy rozumieć umowę cywilnoprawną zawieraną w związku z prowadzoną przez strony działalnością gospodarczą, w wykonaniu której dokonywana jest co najmniej jedna płatność. O przyporządkowaniu płatności do poszczególnych umów/transakcji decyduje przy tym ich cel gospodarczy i zgodny zamiar stron, a nie treść dowodów (dokumentów) księgowych. Może się zatem okazać, że jedna transakcja obejmuje transfery pieniężne dokonane w ciągu kilku lat (np. w przypadku zawarcia umowy realizowanej etapami, takiej jak umowa wdrożeniowa czy umowa o roboty budowlane). W konsekwencji, jednorazowa wartość transakcji oznacza ogólną wartość wierzytelności lub zobowiązań określonych w umowie zawartej między przedsiębiorcami bądź stanowiącej sumę płatności wynikających z zawartej umowy, nawet jeżeli w samej umowie nie określono łącznej wysokości tych świadczeń.

Umowy ramowe a limit dla płatności gotówkowych

Jeżeli zawierając umowę o współpracy, strony mogą określić jej wartość - mnożąc np. miesięczną kwotę do zapłaty przez liczbę miesięcy obowiązywania, suma płatności z całej umowy jest wartością transakcji. Limit z art. 19 Prawa przedsiębiorców stosuje się wówczas od pierwszej płatności, choćby nie przekraczała ona limitu ustawowego, jeżeli otrzymana wielkość przekracza 15 000 zł. Dzieje się tak niezależnie od długości ustalonego przez strony okresu rozliczeniowego (np. dzień, tydzień, miesiąc, kwartał).

W przypadku gdy z dniem dokonania pierwszej płatności strony nie wiedzą, jak długo będzie trwała umowa i jaka będzie łączna jej wartość, wiedzą natomiast, że w przypadku najkrótszego możliwego terminu obowiązywania umowy (tj. do upływu przewidzianego okresu wypowiedzenia) limit obrotu gotówkowego nie zostanie przekroczony - płatności do momentu przekroczenia limitu ustawowego mogą być dokonywane w gotówce.

Natomiast w przypadku, gdy z dniem dokonania pierwszej płatności strony nie wiedzą, jak długo będzie trwała umowa i jaka będzie łączna jej wartość, wiedzą natomiast, że w przypadku najkrótszego możliwego terminu obowiązywania tej umowy suma wynagrodzeń pewnych (tj. takich, które będzie trzeba zapłacić zanim upłynie okres wypowiedzenia) przekroczy limit, to od pierwszej płatności powinny być one rozliczane bezgotówkowo.

Podsumowanie

Dla spółki istotne jest to, że nie można uznać, iż "jednorazowa transakcja" jest to wartość każdorazowego pojedynczego zamówienia dokonywanego na podstawie umowy o współpracy. W tym wypadu wartość transakcji to suma płatności wynikających z kolejnych (pojedynczych) zamówień, mimo że każde z nich realizowane jest na podstawie jednej umowy o współpracy.

Transakcją w opisywanym przypadku jest umowa o współpracy, a nie poszczególne wynagrodzenia wypłacane na podstawie faktury VAT. Poszczególne płatności dla hurtowni będące wynagrodzeniem z tytułu dostaw towarów spółka powinna przyporządkować zatem do jednej transakcji, czyli do jednej i tej samej umowy o współpracy.

Strony umowy o współpracy nie zawierają z dokonaniem nowego zamówienia nowej transakcji, nie składają ponownie oświadczeń woli, lecz po prostu wykonują łączącą je umowę, czyli realizują cały czas tę samą transakcję. Proces ten jest rozciągnięty w czasie i składa się na niego wiele płatności, ale transakcja w opisanej przez spółkę sytuacji jest jedna.

Podsumowując, jeżeli dla umowy o współpracy suma wynagrodzeń dla kontrahenta z daną płatnością przekroczy kwotę limitu w wysokości 15 000 zł, od tego momentu wszystkie płatności spółki na rzecz tego dostawcy powinny być rozliczane bezgotówkowo przez cały okres trwania umowy. Naruszenie tego obowiązku oznacza wyłączenie płatności z kosztów podatkowych. Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w nieprawomocnym wyroku WSA w Warszawie z 24 września 2020 r. (sygn. akt III SA/Wa 259/20).

Podstawa prawna:

  • art. 15d ust. 1 pkt 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 1406; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 255

  • art. 19 ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców - Dz.U. z 2021 r. poz. 162

Powołane wyroki sądów:

  • wyrok WSA w Warszawie z 24 września 2020 r. (sygn. akt III SA/Wa 259/20)

Ryszard Kubacki

Jeżeli w tym artykule nie znalazłeś rozwiązania swojego problemu – napisz redakcja2@inforfk.pl

doradca podatkowy, autor komentarzy książkowych i licznych publikacji z dziedziny podatków, prawa gospodarczego i karnego skarbowego

Jeżeli w tym artykule nie znalazłeś rozwiązania swojego problemu – napisz redakcja2@inforfk.pl

Potrzebujesz pomocy?
Konsultanci pracują od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00 - 17:00
Notyfikacje
Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych zmianach? Zaakceptuj powiadomienia od IFK Platforma Księgowych
Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE
TAK