do góry
Bezpłatny dostęp na 30 dni do INFORFK skorzystaj
Pobieranie danych...
Powrót do menu głównego
 
drukuj pomniejsz czcionkę pomniejsz czcionkę powiększ czcionkę
Monitor Księgowego 7/2021, data dodania: 18.06.2021

Porada aktualna na dzień 08-12-2021

Jak ująć w księgach rachunkowych darowiznę własnego wyrobu

PROBLEM

Jesteśmy jednostką produkcyjną. Postanowiliśmy przekazać na rzecz klubu sportowego w formie darowizny kilka sztuk mat ochronnych pod sprzęt fitness. Czy darowizna taka podlega VAT i czy należy dokonywać korekty VAT od materiałów zużytych na wyprodukowanie darowanego wyrobu? Czy będzie ona kosztem uzyskania przychodów? Jak ująć ją w księgach rachunkowych?

RADA

Darowizna wyrobu gotowego (o ile nie jest to mały prezent lub próbka) będzie podlegała opodatkowaniu VAT. Należy bowiem z dużym prawdopodobieństwem zakładać, że jednostce przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia materiałów potrzebnych do wyprodukowania darowanego wyrobu gotowego. Spółka nie musi korygować VAT naliczonego przy kupnie materiałów służących wyprodukowaniu wyrobów gotowych, które następnie przekazała w darowiźnie (i naliczyła VAT należny). Koszt przekazanego wyrobu gotowego w formie darowizny, co do zasady, nie jest uznawany za koszt uzyskania przychodu. Niemniej darowizna na rzecz klubu sportowego może w szczególnych przypadkach pomniejszyć dochód stanowiący podstawę opodatkowania. Ewidencja w księgach rachunkowych będzie się różniła w zależności od tego, czy jednostka prowadzi ewidencję bilansową wyrobów gotowych oraz od tego czy do ewidencji kosztów stosuje konta zespołów 4 i 5 czy tylko zespołu 4. Szczegóły - w uzasadnieniu.

UZASADNIENIE

1. Darowizna wyrobu gotowego - VAT

Ustawa o VAT wskazuje wprost (art. 7 ust. 2 ustawy o VAT), że nieodpłatne przekazanie towaru (a takim są też wyroby gotowe w rozumieniu ustawy o VAT) należy traktować na takich samych zasadach jak sprzedaż. Darowizna będzie zatem opodatkowana VAT, jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do odliczenia VAT od wytworzenia tych towarów (wyrobów gotowych) lub ich części składowych. Taka sytuacja ma z reguły miejsce w momencie wytwarzania wyrobu gotowego. Gdy podatnik produkuje towary w celu ich sprzedaży (opodatkowanej VAT), przysługuje mu prawo do odliczenia. Nawet gdy z tego prawa nie skorzysta, to dokonując darowizny wytworzonych towarów, powinien naliczyć VAT należny. Podstawą opodatkowania VAT jest koszt wytworzenia w momencie nieodpłatnego przekazania wyrobów gotowych.

Obowiązek opodatkowania VAT nie wystąpi, gdy darowizna:

  • spełnia definicję prezentu o małej wartości (przypomnijmy, że od 1 stycznia 2021 r. podwyższono limit dla prezentów o małej wartości z 10 zł do 20 zł, jeżeli podatnik nie prowadzi ewidencji obdarowanych osób; limit 100 zł pozostał niezmieniony w sytuacji, gdy podatnik prowadzi ewidencję pozwalającą na ustalenie tożsamości obdarowanych osób) - por. art. 7 ust. 4 ustawy o VAT,
  • jest próbką (organy podatkowe uznają, że próbką jest egzemplarz towaru lub jego niewielka ilość, które pozwalają na ocenę cech i właściwości towaru w jego końcowej postaci, przy czym ich przekazanie ma na celu promocję tego towaru i nie służy zasadniczo zaspokojeniu potrzeb odbiorcy końcowego w zakresie danego towaru) - por. art. 7 ust. 7 ustawy o VAT.

W rozpatrywanym przypadku należy jednak założyć, że nie mamy do czynienia ani z prezentem o małej wartości, ani z próbką, ani też wyrobem wyprodukowanym przez firmę i przekazanym na walkę z wirusem SARS-CoV-2 (te ostatnie są objęte 0% stawką VAT na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z 25 marca 2020 r. w sprawie towarów i usług, dla których obniża się stawkę podatku od towarów i usług, oraz warunków stosowania stawek obniżonych - Dz.U. z 2020 r. poz. 527).

2. Darowizna wyrobu gotowego a koszt uzyskania przychodu

Koszt przekazanego wyrobu gotowego w formie darowizny, co do zasady, nie jest uznawany za koszt uzyskania przychodu. Wyjątkiem są produkty spożywcze, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 16 ustawy o VAT, przekazane przez podatnika na rzecz organizacji pożytku publicznego, z przeznaczeniem tych produktów na cele działalności charytatywnej, prowadzonej przez te organizacje (por. art. 16 ust. 1 pkt 14 updop oraz art. 23 ust. 1 pkt 11 updof). W rozpatrywanym przypadku nie mamy do czynienia z darowizną produktów spożywczych.

Niektóre darowizny mogą jednak pomniejszać dochód stanowiący podstawę opodatkowania (por. art. 18 ust. 1 updop). Wśród nich są:

darowizny przekazane na cele określone w art. 4 ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, organizacjom, o którym mowa w art. 3 ust. 2 i 3 tej ustawy, (…) łącznie do wysokości nieprzekraczającej 10% dochodu.

Taki zapis sprawia, że rozpatrywana darowizna na rzecz klubu sportowego może pomniejszyć podstawę opodatkowania, o ile darowizna ta dotyczy klubu sportowego będącego spółką działającą na podstawie przepisów ustawy o sporcie, która nie działa w celu osiągnięcia zysku, przeznacza całość dochodu na realizację celów statutowych oraz nie przeznacza zysku do podziału między swoich udziałowców, akcjonariuszy i pracowników.

3. Darowizna wyrobu gotowego - ewidencja księgowa

Koszty związane z przekazaniem darowizny należy kwalifikować, co do zasady, do kosztów pośrednio związanych z działalnością operacyjną jednostki (por. art. 3 ust. 1 pkt 32 uor). Tym samym w księgach rachunkowych darczyńcy zostaną one ujęte na koncie pozostałych kosztów operacyjnych.

Sama ewidencja darowizny wyrobu gotowego różni się w zależności od tego, czy:

  • jednostka stosuje ewidencję kosztów jedynie na kontach zespołu 4 czy też również na kontach zespołu 5,
  • jednostka prowadzi ewidencję bilansową wyrobów gotowych czy też nie (tj. czy darowany wyrób przechodzi przez magazyn, czy też nie).

3.1. Ewidencja darowizny w jednostce prowadzącej ewidencję kosztów jedynie na kontach zespołu 4

3.1.1. Jednostka stosuje ewidencję kosztów jedynie na kontach zespołu 4 i nie jest prowadzona bieżąca ewidencja wyrobów gotowych. Nieodpłatne przekazanie wyrobu gotowego jest ewidencjonowane:

Wn konto 76-1 "Pozostałe koszty operacyjne"

Ma konto 79-0 "Obroty wewnętrzne"

3.1.2. Jednostka stosuje ewidencję kosztów jedynie na kontach zespołu 4 i jest prowadzona bieżąca ewidencja wyrobów gotowych. Nieodpłatne przekazanie wyrobu gotowego jest ewidencjonowane:

Wn konto 49 "Rozliczenie kosztów"

Ma konto 60 "Produkty gotowe i półprodukty"

oraz równolegle:

Wn konto 76-1 "Pozostałe koszty operacyjne"

Ma konto 79-0 "Obroty wewnętrzne"

Jeśli jednostka stosuje ceny ewidencyjne do wyceny wyrobów gotowych, wówczas darowizna wyrobów gotowych musi zostać skorygowana o przypadające odchylenia od cen ewidencyjnych:

Wn/Ma konto 49 "Rozliczenie kosztów"

Ma/Wn konto 62-1 "Odchylenia od cen ewidencyjnych produktów"

3.2. Ewidencja darowizny w jednostce prowadzącej ewidencję kosztów na kontach zespołu 4 i 5

3.2.1. Jednostka stosuje ewidencję kosztów na kontach zespołu 4 i 5 i nie jest prowadzona bieżąca ewidencja wyrobów gotowych. Nieodpłatne przekazanie wyrobu gotowego jest ewidencjonowane:

Wn konto 76-1 "Pozostałe koszty operacyjne"

Ma konto 79-0 "Obroty wewnętrzne"

oraz równolegle:

Wn konto 79-1 "Koszty obrotów wewnętrznych"

Ma konto 70-1 "Koszt wytworzenia sprzedanych produktów"

3.2.2. Jednostka stosuje ewidencję kosztów na kontach zespołu 4 i 5 i jest prowadzona bieżąca ewidencja wyrobów gotowych. Nieodpłatne przekazanie wyrobu gotowego jest ewidencjonowane:

Wn konto 76-1 "Pozostałe koszty operacyjne"

Ma konto 79-0 "Obroty wewnętrzne"

oraz równolegle:

Wn konto 79-1 "Koszty obrotów wewnętrznych"

Ma konto 60 "Produkty gotowe i półprodukty"

Jeśli jednostka stosuje ceny ewidencyjne do wyceny wyrobów gotowych, wówczas darowizna wyrobów musi zostać skorygowana o przypadające odchylenia od cen ewidencyjnych:

Wn/Ma konto 76-1 "Pozostałe koszty operacyjne"

Ma/Wn konto 79-0 "Obroty wewnętrzne"

oraz równolegle:

Wn/Ma konto 79-1 "Koszty obrotów wewnętrznych"

Ma/Wn konto 62-1 "Odchylenia od cen ewidencyjnych produktów"

4. Ewidencja VAT od darowizny

Niezależnie od tego, jaki sposób ewidencji kosztów i wyrobów gotowych jednostka stosuje, podatek VAT należny od przekazanych w darowiźnie wyrobów gotowych jest ewidencjonowany:

Wn konto 76-1 "Pozostałe koszty operacyjne"

Ma konto 22-2 "VAT należny i jego rozliczenie"

Przykład

Jednostka produkcyjna przekazała na rzecz klubu sportowego w formie darowizny 10 mat ochronnych pod sprzęt fitness. Rzeczywisty koszt wytworzenia przekazanych w darowiźnie wyrobów gotowych wynosił 10 000 zł (wartość według cen ewidencyjnych 11 500 zł, 1500 zł odchylenia kredytowe). VAT należny od darowizny 2300 zł (10 000 zł × 23%).

Ewidencja w księgach rachunkowych:

Wariant 1- jednostka ewidencjonuje koszty wyłącznie na kontach zespołu 4 i nie prowadzi bieżącej ewidencji wyrobów gotowych

  1. Umowa darowizny wyrobów gotowych przekazanych w formie darowizny

Wn konto 76-1 "Pozostałe koszty operacyjne" 10 000 zł

Ma konto 79-0 "Obroty wewnętrzne" 10 000 zł

  1. Pk - VAT należny od darowizny

Wn konto 76-1 "Pozostałe koszty operacyjne" 2 300 zł

Ma konto 22-2 "VAT należny i jego rozliczenie" 2 300 zł

Wariant 2- jednostka ewidencjonuje koszty wyłącznie na kontach zespołu 4 i prowadzi bieżącą ewidencję wyrobów gotowych (w cenach ewidencyjnych)

  1. Wz - wydanie zewnętrzne wyrobów gotowych przekazanych w formie darowizny

Wn konto 49 "Rozliczenie kosztów" 11 500 zł

Ma konto 60-1 "Produkty gotowe" 11 500 zł

oraz

Wn konto 76-1 "Pozostałe koszty operacyjne" 11 500 zł

Ma konto 79-0 "Obroty wewnętrzne" 11 500 zł

  1. Pk - rozliczenie odchyleń od cen ewidencyjnych przypadających na darowane wyroby gotowe

Wn konto 62-1 "Odchylenia od cen ewidencyjnych produktów" 1 500 zł

Ma konto 49 "Rozliczenie kosztów" 1 500 zł

  1. Pk - VAT należny od darowizny

Wn konto 76-1 "Pozostałe koszty operacyjne" 2 300 zł

Ma konto 22-2 "VAT należny i jego rozliczenie" 2 300 zł

Wariant 3- jednostka ewidencjonuje koszty na kontach zespołu 4 i 5 i prowadzi bieżącą ewidencję wyrobów gotowych (w cenach ewidencyjnych)

  1. Wz - wydanie zewnętrzne wyrobów gotowych przekazanych w formie darowizny

Wn konto 79-1 "Koszty obrotów wewnętrznych" 11 500 zł

Ma konto 60-1 "Produkty gotowe" 11 500 zł

oraz

Wn konto 76-1 "Pozostałe koszty operacyjne" 11 500 zł

Ma konto 79-0 "Obroty wewnętrzne" 10 000 zł

  1. Pk - rozliczenie odchyleń od cen ewidencyjnych przypadających na darowane wyroby gotowe - jeśli jednostka stosuje ceny ewidencyjne

Wn konto 79-0 "Obroty wewnętrzne" 1 500 zł

Ma konto 76-1 "Pozostałe koszty operacyjne" 1 500 zł

oraz równolegle:

Wn konto 62-1 "Odchylenia od cen ewidencyjnych produktów" 1 500 zł

Ma konto 79-1 "Koszty obrotów wewnętrznych" 1 500 zł

  1. Pk - VAT należny od darowizny

Wn konto 76-1 "Pozostałe koszty operacyjne" 2 300 zł

Ma konto 22-2 "VAT należny i jego rozliczenie" 2 300 zł

Wariant 4- jednostka ewidencjonuje koszty na kontach zespołu 4 i 5 i nie prowadzi bieżącej ewidencji wyrobów gotowych

  1. Umowa darowizny wyrobów gotowych przekazanych w formie darowizny

Wn konto 76-1 "Pozostałe koszty operacyjne" 10 000 zł

Ma konto 79-0 "Obroty wewnętrzne" 10 000 zł

oraz równolegle

Wn konto 79-1 "Koszt obrotów wewnętrznych" 10 000 zł

Ma konto 70-1 "Koszt wytworzenia sprzedanych wyrobów gotowych" 10 000 zł

  1. Pk - VAT należny od darowizny

Wn konto 76-1 "Pozostałe koszty operacyjne" 2 300 zł

Ma konto 22-2 "VAT należny i jego rozliczenie" 2 300 zł

Podstawa prawna:

  • art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 217

  • art. 7 ust. 2, art. 7 ust. 4, art. 7 ust. 7, art. 43 ust. 1 pkt 16 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 685; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 802

  • art. 16 ust. 1 pkt 14, art. 18 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 1406; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 255

  • art. 23 ust. 1 pkt 11 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 1426; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 868

  • art. 3 ust. 2 i 3, art. 4 ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie - j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 1057

Irena Pazio

główna księgowa, praktyk

Jeżeli w tym artykule nie znalazłeś rozwiązania swojego problemu – napisz redakcja2@inforfk.pl

Potrzebujesz pomocy?
Konsultanci pracują od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00 - 17:00
Notyfikacje
Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych zmianach? Zaakceptuj powiadomienia od IFK Platforma Księgowych
Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE
TAK