do góry
Bezpłatny dostęp na 30 dni do INFORFK skorzystaj
Pobieranie danych...
Powrót do menu głównego
 
drukuj pomniejsz czcionkę pomniejsz czcionkę powiększ czcionkę
Biuletyn VAT 6/2021, data dodania: 09.06.2021

Porada aktualna na dzień 08-12-2021

Czy zawsze można stosować kurs z dnia poprzedzającego dzień wystawienia faktury, gdy wybrano wspólne zasady ustalania kursów walut

PROBLEM

Czy wybierając wspólne zasady ustalania kursów walut dla VAT i PIT/CIT, będzie można stosować do faktury w euro kurs z dnia poprzedzającego dzień jej wystawienia, nawet jeśli usługa została wykonana w poprzednim miesiącu? Według jakich zasad ustala się wtedy kurs?

RADA

Nie, jeżeli usługa została wykonana wcześniej niż wystawiono fakturę i uregulowano należność. Stosując dla celów VAT zasady obowiązujące w podatkach dochodowych, co do zasady, zastosowanie znajdzie średni kurs NBP z dnia poprzedzającego dzień wykonania usługi. W tym dniu bowiem powstanie przychód podatkowy. Kurs z dnia poprzedzającego dzień wystawienia faktury znalazłby zastosowanie, gdyby faktura została wystawiona przed datą dostawy towaru/wykonania usługi oraz przed uregulowaniem należności. Szczegóły w uzasadnieniu.

UZASADNIENIE

Od 1 stycznia 2021 r. podatnicy VAT mają wybór co do stosowania kursów walut obcych.

1. Zasady ogólne przeliczania kwot wyrażonych w walucie obcej dla celów VAT

Nadal można stosować odrębny kurs dla rozliczeń PIT i CIT, a osobny dla rozliczeń VAT. Wówczas, ustalając podstawę opodatkowania VAT, stosujemy zasady określone w art. 31a ust. 1 ustawy o VAT. Wynika z nich, że w przypadku gdy kwoty stosowane do określenia podstawy opodatkowania są określone w walucie obcej, przeliczenia na złote dokonuje się według kursu średniego danej waluty obcej ogłoszonego przez NBP na ostatni dzień roboczy poprzedzający:

  • dzień powstania obowiązku podatkowego VAT - gdy faktura została wystawiona po tym dniu,
  • dzień wystawienia faktury - gdy została wystawiona przed powstaniem obowiązku podatkowego.

2. Możliwość stosowania zasad z podatków dochodowych do przeliczania kwot dla celów VAT

Do przeliczania kwot wyrażonych w walutach obcych na potrzeby rozliczeń VAT podatnik może wybrać zasady stosowane do rozliczenia przychodu uzyskanego w walucie obcej w podatku dochodowym (art. 31a ust. 2a ustawy o VAT).

Wybór tej formy przeliczania:

  • jest fakultatywny, co oznacza, że podatnik może dobrowolnie z niego skorzystać lub stosować dotychczasowe zasady ogólne przeliczania kwot w podatku VAT;
  • nie wymaga złożenia zawiadomienia do właściwego naczelnika urzędu skarbowego;
  • wiąże się z obowiązkiem stosowania nowych zasad przez okres co najmniej 12 miesięcy od miesiąca, w którym podatnik wybrał ten sposób przeliczania.

Przyjęcie przez podatnika nowych zasad oznacza, że podstawa opodatkowania w VAT określona w walucie obcej będzie przeliczana na złote według kursu średniego ogłaszanego przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu. Podkreślenia wymaga fakt, że nowe zasady znajdą zastosowanie wyłącznie do transakcji, dla których powstaje przychód w podatku dochodowym. Jeżeli u podatnika wystąpi transakcja, w związku z którą nie powstaje przychód podatkowy (np. WNT, import usług), to mimo wyboru wspólnych zasad dla PIT i CIT w takim przypadku musi on zastosować zasady z ustawy o VAT.

2.1. Moment powstania przychodu w podatkach dochodowych

Aby prawidłowo przeliczyć dla celów VAT kwoty z faktury wyrażone w walucie obcej przy zastosowaniu nowych zasad, w pierwszej kolejności należy sięgnąć do ustaw o podatkach dochodowych (ustawy o PIT/ustawy o CIT) i ustalić datę powstania przychodu. Warto jednak pamiętać, że wskazane ustawy zawierają różne uregulowania w zależności od rodzaju uzyskiwanego przychodu. Najczęściej spotykany będzie z pewnością przychód z działalności gospodarczej, którego moment powstania reguluje odpowiednio art. 14 ust. 1c ustawy o PIT i art. 12 ust. 3a ustawy o CIT.

Według tych regulacji za datę powstania przychodu związanego z działalnością gospodarczą uważa się dzień:

  • wydania rzeczy,
  • zbycia prawa majątkowego lub
  • wykonania usługi albo częściowego wykonania usługi,

nie później niż dzień wystawienia faktury albo uregulowania należności. Tym samym ta czynność, która miała miejsce najwcześniej, wyznacza datę powstania przychodu.

Natomiast jeśli strony ustalą, że usługa jest rozliczana w okresach rozliczeniowych, wówczas za datę powstania przychodu uznaje się ostatni dzień okresu rozliczeniowego określonego w umowie lub na wystawionej fakturze, nie rzadziej niż raz w roku (art. 14 ust. 1e ustawy o PIT oraz art. 12 ust. 3c ustawy o CIT). Ten sposób ustalania momentu powstania przychodu stosuje się również do dostaw energii elektrycznej i cieplnej oraz gazu przewodowego (art. 14 ust. 1h ustawy o PIT i art. 12 ust. 3d ustawy o CIT). Tak więc w sytuacji gdy usługa jest rozliczana w okresach rozliczeniowych, na moment powstania przychodu nie wpływa data wystawienia faktury ani termin uregulowania należności.

Możliwe sytuacje obrazują poniższe przykłady.

Przykład 1 (powstanie przychodu w dacie wydania rzeczy)

Sprzedawca dostarczył towar nabywcy 4 maja 2021 r., a dopiero później wystawił fakturę (6 maja 2021 r.) oraz otrzymał zapłatę (8 maja 2021 r.). W tym przypadku przychód podatkowy powstał z chwilą dostarczenia towaru. Do przeliczenia przychodu wyrażonego w walucie obcej zastosowanie znajdzie kurs średni ogłaszany przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dostawy towaru, czyli z 30 kwietnia 2021 r.

Przykład 2 (powstanie przychodu w dacie wystawienia faktury)

Sprzedawca dostarczył towar nabywcy 4 maja 2021 r., ale fakturę wystawił jeszcze przed datą wydania towaru (30 kwietnia 2021 r.) oraz przed otrzymaniem zapłaty (8 maja 2021 r.). W tym przypadku przychód podatkowy powstał z chwilą wystawienia faktury. Do przeliczenia przychodu wyrażonego w walucie obcej zastosowanie znajdzie kurs średni ogłaszany przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień wystawienia faktury, czyli z 29 kwietnia 2021 r.

Przykład 3 (powstanie przychodu w dacie uregulowania należności)

Sprzedawca dostarczył towar do nabywcy oraz wystawił fakturę 8 maja 2021 r. Natomiast zapłatę otrzymał 5 maja 2021 r. (nie jest to przedpłata). W tym przypadku przychód podatkowy powstał w dniu otrzymania zapłaty. Do przeliczenia przychodu wyrażonego w walucie obcej stosuje się kurs średni ogłaszany przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień otrzymania zapłaty, czyli z 4 maja 2021 r.

Przykład 4 (powstanie przychodu w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego)

W związku ze świadczeniem usługi podatnik zawarł z kontrahentem umowę, z której wynika, że usługi są rozliczane co miesiąc, a wynagrodzenie jest płatne do 15 dnia miesiąca następującego po miesiącu, za które jest należne. Zgodnie z zapisami umowy podatnik za usługi świadczone w kwietniu 2021 r. wystawił fakturę 4 maja 2021 r., a uregulowanie zapłaty nastąpiło 8 maja 2021 r. Przychód z tytułu wykonanych usług powstał w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego, tj. 30 kwietnia 2021 r. Do przeliczenia przychodu przedsiębiorca zastosował średni kurs NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu, tj. z 29 kwietnia 2021 r.

Przykłady obrazują zasady ustalania przychodu osiąganego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Ustawy o podatkach dochodowych zawierają również szczególne regulacje w zakresie m.in. przychodu z tytułu realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych czy innych przychodów z działalności gospodarczej, do której nie znajdują zastosowania zasady ogólne (np. otrzymane kary umowne, odszkodowania). Zakładam jednak, że te szczególne przypadki nie znajdują zastosowania w analizowanej sprawie.

2.2. Przeliczanie kwot według zasad z podatków dochodowych dla celów VAT

Mając na uwadze regulacje VAT oraz PIT/CIT, w przedstawionym stanie faktycznym podatnik stosujący zasady obowiązujące w podatkach dochodowych dla celów przeliczania kwot w VAT będzie uprawniony do stosowania kursu z dnia poprzedzającego dzień wystawienia faktury, ale tylko wtedy, gdy ta okoliczność wystąpiła najwcześniej, tzn. przed datą dostawy towaru/wykonania usługi oraz uregulowania należności. Jeżeli natomiast usługa została wykonana wcześniej niż wystawiono fakturę oraz uregulowano należność, to podatnik powinien zastosować kurs z dnia poprzedzającego dzień wykonania usługi, ponieważ w tej dacie powstał przychód podatkowy zgodnie z przepisami ustaw o podatkach dochodowych. Zasadniczo więc będzie to ten sam kurs, który znalazłby zastosowanie w oparciu o ogólne regulacje wynikające z art. 31a ust. 1 ustawy o VAT.

Analiza omawianej sprawy prowadzi do wniosku, że stosowanie zasad z podatków dochodowych zmieni sposób ustalania kursu tylko w tych transakcjach, w których zgodnie z regulacjami VAT obowiązek podatkowy powstaje na zasadach szczególnych (przykładowo usługi budowlane, metoda kasowa). W innych bowiem przypadkach, tj. dostawach towaru i świadczeniu usług, gdzie obowiązek podatkowy powstaje na zasadach ogólnych (w dacie dostawy/wykonania usługi), również przychód podatkowy dla celów PIT/CIT zasadniczo powstanie w tej samej dacie. W konsekwencji oznacza to stosowanie tego samego kursu przeliczeniowego dla podatków dochodowych i VAT bez konieczności dokonywania wyborów. Obrazuje to przykład 5 (wskazany w objaśnieniach MF z zakresu Slim VAT).

Przykład 5

Podatnik X stosujący kasową metodę rozliczenia w VAT dokonał dostawy towarów na rzecz podatnika Y 10 marca 2021 r. (wydano towar). 25 marca 2021 r. podatnik X wystawił fakturę dokumentującą transakcję i tego samego dnia otrzymał zapłatę z tytułu dokonanej dostawy (powstaje obowiązek podatkowy w VAT zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o VAT).

Podatnik X od lutego 2021 r. stosuje do przeliczenia kursów walut w VAT zasady stosowane przez tego podatnika do przeliczenia przychodu w podatku dochodowym od osób prawnych. Gdyby podatnik nie wybrał opcji przeliczenia kursów walut według zasad stosowanych przez niego w podatku dochodowym, musiałby dokonać przeliczenia umówionej kwoty według dwóch różnych kursów przeliczenia. Na potrzeby VAT stosowałby kurs z 24 marca 2021 r.

Natomiast dla podatku dochodowego podatnik X zastosowałby do przeliczenia kurs z 9 marca 2021 r.

Mając na uwadze wybór dokonany przez podatnika X, w opisanym przypadku w podatku VAT zastosowanie znajdzie kurs stosowany przez podatnika X na potrzeby przeliczenia przychodu w podatku dochodowym, tj. kurs z 9 marca 2021 r.

Podsumowując, w omawianym przypadku, gdy faktura będzie wystawiana po wykonaniu usługi, nie można przyjmować kursu z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień jej wystawienia,gdy obowiązek podatkowy powstaje na zasadach ogólnych .

Podstawa prawna:

  • art. 31a ust. 1, 2 i 2a, 2b, 2d ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - j.t. Dz.U. z 2021 r. poz. 685; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 802

  • art. 11a ust. 1, art. 14 ust. 1c, 1h i 1i ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 1426; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 464

  • art. 12 ust. 2, ust. 3a, 3d, 3e i 3f ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 1406; ost.zm. Dz.U. z 2021r. poz. 255

Adrian Błaszkiewicz

ekspert w zakresie VAT

Jeżeli w tym artykule nie znalazłeś rozwiązania swojego problemu – napisz redakcja2@inforfk.pl

Potrzebujesz pomocy?
Konsultanci pracują od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00 - 17:00
Notyfikacje
Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych zmianach? Zaakceptuj powiadomienia od IFK Platforma Księgowych
Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE
TAK