Przygotowano na podstawie projektów opublikowanych lub przyjętych przez Radę Ministrów od 16 marca do 17 kwietnia 2024 r.
Do 17 maja 2024 r. pracodawcy powinni dokonać przeglądu warunków bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach pracy wyposażonych w monitory ekranowe i dostosować ich wyposażenie oraz organizację do nowych wymagań. Brak takiego dostosowania po tej dacie może skutkować karą za naruszenie przepisów bhp.
Od 17 listopada 2023 r. zmieniły się wymogi bhp dla stanowisk pracy wyposażonych w monitory ekranowe, jednak dotychczas dotyczyły one stanowisk nowo tworzonych. Dla istniejących w tym dniu stanowisk pracy został przewidziany okres przejściowy, dający pracodawcom czas na dostosowanie ich do nowych norm. Okres ten kończy się 17 maja 2024 r. Od tego dnia wszystkie stanowiska pracy powinny być wyposażone
W maju 2024 r. pracodawca powinien obniżyć wymiar czasu pracy łącznie o 24 godziny z tytułu 3 świąt, które przypadają w tym miesiącu, tj. 1 maja (święto państwowe), 3 maja (Święto Narodowe Trzeciego Maja) i 30 maja (Boże Ciało). Jedynie pierwszy dzień Zielonych Świątek, obchodzony w tym roku 19 maja (zawsze występuje w niedzielę), nie obniża wymiaru czasu pracy. Za święta przypadające w maju 2024 r
Każdy pracodawca ma obowiązek poinformować pracownika o jego warunkach zatrudnienia i w ciągu 7 dni od dnia dopuszczenia go do pracy. Jest również zobowiązany poinformować pracownika niezwłocznie o zmianie wskazanych w treści informacji warunków zatrudnienia, nie później jednak niż w dniu, w którym taka zmiana ma do niego zastosowanie.
W 2023 r. zapadło wiele ważnych orzeczeń w zakresie wynagrodzeń i świadczeń dodatkowych przysługujących pracownikom. Sądy zajmowały stanowiska m.in. w kwestiach wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, wieloskładnikowości wynagrodzenia w umowie o pracę, zwrotu kosztów podróży służbowych czy wykorzystywania samochodów prywatnych do celów służbowych. Rozpatrywane było też prawo pracowników do odpraw emerytalno-rentowych
Od 26 kwietnia 2023 r. pracownicy mają prawo do zwolnienia od pracy z powodu działania siły wyższej w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, jeżeli jest niezbędna natychmiastowa obecność pracownika. Zwolnienie to przysługuje w wymiarze 2 dni albo 16 godzin w ciągu roku kalendarzowego. Za jego czas pracownik zachowuje prawo do połowy wynagrodzenia.
Organy egzekucyjne mogą już wystawiać jedno zajęcie administracyjne, które obejmie zarówno wynagrodzenie, jak i zasiłki z ubezpieczenia społecznego wypłacane dłużnikowi przez pracodawcę. Od 25 marca 2024 r. zmieniła się bowiem definicja wynagrodzenia podlegającego egzekucji administracyjnej. Zmiana przepisów ma na celu usprawnienie procesu realizacji egzekucji przez pracodawców.
Pracownikom pracującym w nocy z 30 na 31 marca 2024 r. podczas zmiany czasu z zimowego na letni należy wypłacić wynagrodzenie również za nieprzepracowaną godzinę z powodu przesunięcia czasu. Nie przysługuje im natomiast zasadniczo rekompensata za pracę w święto (Niedzielę Wielkanocną) i dodatek nocny za godzinę nieprzepracowaną z powodu przesunięcia czasu.
Zakres ochrony pracowników przed zwolnieniem z pracy jest zróżnicowany w zależności od chronionej kategorii zatrudnionych. Przepisy przewidują też od niej różne wyjątki. Przykładowo w odniesieniu do kobiet w ciąży przepisy zakładają ochronę bezwzględną, a w przypadku np. pracowników pełniących funkcje związkowe czy parlamentarzystów – ochronę względną, tj. uwarunkowaną uzyskaniem zgody odpowiedniego
Pracownik powinien wskazać we wniosku o zmianę rodzaju umowy o pracę, że chciałby zmienić rodzaj umowy na czas nieokreślony. Natomiast w przypadku wniosku o bardziej przewidywalne warunki pracy powinien podać, że chciałby np. zwiększyć wymiar etatu lub zmienić rodzaj pracy. Pracownik nie ma obowiązku uzasadniać swojego wniosku. Wystarczy, że przekaże go pracodawcy w postaci papierowej lub elektronicznej
Pracodawcy z sektora zarówno publicznego, jak i prywatnego powinni już rozpocząć planowanie i wdrażanie działań zmierzających do usunięcia nieuzasadnionych nierówności dotyczących wynagrodzenia przysługującego zatrudnionym kobietom i mężczyznom za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości (tzw. luka płacowa). Obowiązek ten wynika z dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/970 z 10
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w swoich wyjaśnieniach z 15 lutego 2024 r., przesłanych do naszej redakcji, wskazało, że w informacji o warunkach zatrudnienia należy ująć tylko urlopy płatne wynikające ze stosunku pracy. Nie trzeba natomiast podawać urlopów związanych z rodzicielstwem.
W przypadku przejścia zakładu pracy na nowego pracodawcę oraz zmiany jednej strony stosunku pracy nadal obowiązują dotychczasowe warunki umowy o pracę. I nie ma na to wpływu, czy źródłem uprawnień pracowniczych są zakładowe przepisy prawa pracy (np. postanowienia układów zbiorowych pracy, regulaminu wynagradzania, premiowania), czy tylko postanowienia zawarte w umowach o pracę.
Pracownicy i zleceniobiorcy w związku z wykonywaną pracą muszą czasami odbywać podróże służbowe. Z ich tytułu mają prawo do określonych należności, które mają im zrekompensować wyższe wydatki wynikające z konieczności wykonywania pracy i utrzymywania się na wyjeździe. Niestety w praktyce zarówno interpretowanie okoliczności, w których te należności przysługują, jak i wyliczanie ich wysokości przysparza
Zdaniem PIP, jeśli pracownik uprawniony do urlopu wychowawczego obniży wymiar etatu, to za czas pracy w zmniejszonym wymiarze, będzie miał obniżony proporcjonalnie do tego etatu wymiar urlopu wypoczynkowego.
Młodocianemu, który uczęszcza do szkoły, trzeba udzielić urlopu wypoczynkowego w okresie ferii szkolnych. Dotyczy to zarówno ferii zimowych, jak i letnich. Jeżeli pracownik młodociany nie nabył prawa do urlopu wypoczynkowego, pracodawca może, na jego wniosek, udzielić mu takiego urlopu zaliczkowo. Nie ma jednak takiego obowiązku. Zależy to od dobrej woli pracodawcy.
Przepisy prawa pracy obligują pracodawców do przyznawania pracownikom w określonych okolicznościach pewnych świadczeń lub dokonywania wypłat (poza wynagrodzeniem za pracę). Zasady z tym związane, dotyczące naliczania czy wypłaty świadczenia, są zawarte m.in. w przepisach odnoszących się do pracy zdalnej, bhp, podnoszenia kwalifikacji zawodowych, odpraw czy zwolnień od pracy.
Zdaniem PIP podstawkę pod laptopa albo dodatkowy monitor powinien zapewnić pracownikowi zdalnemu pracodawca, ale tylko wówczas, gdy pracownik korzysta ze sprzętu służbowego. Jeżeli natomiast pracownik podczas wykonywania pracy posługuje się sprzętem prywatnym, sam pokrywa koszty tego wyposażenia.