do góry
Bezpłatny dostęp na 30 dni do INFORFK skorzystaj
Pobieranie danych...
 
data dodania: 12.03.2018
codzienne aktualności na Twojej komórce - pobierz aplikację mobilną
 

Fakturę wystawia pełnomocnik, a odpowiada za nią podatnik

Podatnik ponosi podatkowe konsekwencje nierzetelności faktury sprzedaży podpisanej przez jego pełnomocnika. Tak orzekł NSA w wyroku z 31 stycznia 2018 r., sygn. I FSK 444/16.

Stan faktyczny

C.K. prowadził jednoosobową działalność gospodarczą w zakresie m.in. kupna i sprzedaży maszyn. W rejestrze sprzedaży zaewidencjonowana została faktura sprzedaży kruszarki, podpisana przez K.F. – osobę, której podatnik udzielił notarialnego pełnomocnictwa. Obejmowało ono upoważnienie do załatwiania wszelkich spraw związanych z prowadzoną działalnością, a w szczególności do występowania przed wszelkimi organami administracji, w tym przed urzędem skarbowym, do zawierania wszelkich umów oraz do podpisywania i wystawiania faktur. K.F. posiadała również odrębne upoważnienie do podpisywania deklaracji VAT-7. W oparciu o nie K.F. złożyła deklarację za miesiąc, w którym zaewidencjonowana została wspomniana faktura.

W wyniku kontroli podatkowej urząd skarbowy ustalił, że faktura ta jest pusta, gdyż sprzedaż kruszarki nie miała miejsca. W konsekwencji organ wydał decyzję, w której określił odrębny podatek VAT z tytułu wystawienia pustej faktury.

Podatnik złożył odwołanie, w którym podniósł, że nie wystawił spornej faktury i nie podpisywał jej, a o transakcji określonej tą fakturą nic nie wiedział. W jego ocenie K.F. doprowadziła do niekorzystnego dysponowania jego mieniem, co wyczerpuje znamiona przestępstwa oszustwa (art. 286 k.k.).

Stanowisko organów podatkowych

Organ I instancji stwierdził, że podatnik ponosi konsekwencje wystawienia faktury VAT za pośrednictwem swojego pełnomocnika. Z podstawy prawnej omawianego rozstrzygnięcia, tj. z art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, wynika, iż sam fakt wystawienia faktury powoduje powstanie obowiązku zapłaty podatku wynikającej z tej faktury. Twierdzenie podatnika, że nie wiedział i nie wyraził zgody na wystawienie faktury, nie mają żadnego znaczenia z uwagi na treść udzielonego pełnomocnictwa. Nadużycie przez pełnomocnika udzielonego mu umocowania może być podstawą roszczeń cywilnoprawnych podatnika wobec niego, nie uzasadnia jednak zniesienia obowiązku zapłaty przez podatnika podatku wykazanego na fakturze, w której figuruje on jako podmiot dokonujący sprzedaży.

Organ II instancji potwierdził słuszność powyższego wywodu, dodając, że poza zakresem działania art. 108 ust. 1 ustawy o VAT pozostaje osoba, która fizycznie wystawiła fakturę. Na podstawie tego przepisu nie można więc obciążać podatkiem osoby, która nie występuje na fakturze, lecz jest faktycznym jej autorem. Niewykluczona jest natomiast odpowiedzialność karna tej osoby, czyli w rozpatrywanym przypadku – pełnomocnika. Organ uznał, że podatnik, prowadząc działalność gospodarczą, nie dochował należytej staranności. Za niezrozumiałą uznał też sytuację, że pomimo prowadzenia działalności gospodarczej na własne nazwisko podatnik w ogóle nie interesował się wynikami finansowymi firmy, tym bardziej że firma nie przynosiła zysku. Podatnik złożył skargę do WSA.

Stanowisko WSA i NSA

Sąd przypomniał, że przepis art. 108 ust. 1 ustawy o VAT ma charakter sankcyjno-prewencyjny, mający zapobiegać nadużyciom w systemie VAT i jako taki jest zgodny zarówno z Konstytucją RP, co wynika z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, jak i z prawem unijnym, co wynika z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE. Sąd postawił jednak pytanie, czy wystawienie faktury przez pełnomocnika podatnika, ale z przekroczeniem umocowania, może uzasadniać niestosowanie w takiej sytuacji art. 108 ust. 1. I udzielił na nie odpowiedzi jednoznacznie negatywnej. Podatnik odpowiada za działania osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności gospodarczej, i w stosunku do tych osób może kierować ewentualne roszczenia odszkodowawcze, jeżeli działania tych osób stały się źródłem powstania szkody. Przeciwny pogląd stanowiłby niebezpieczny precedens, sprzyjający organizowaniu oszustw podatkowych i unikaniu odpowiedzialności przez podmioty, które powoływałyby się na świadome działanie pełnomocników z przekroczeniem umocowania.

WSA oddalił więc skargę, co podatnik zaskarżył do NSA. NSA oddalił skargę kasacyjną i potwierdził słuszność stanowiska WSA i organów podatkowych.

Od redakcji

Z powołanego wyroku wynika jednoznacznie, że nie widać żadnej szansy na zmianę podejścia sądów do stosowania restrykcyjnego art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. Wynika to z dwóch, skądinąd przykrych, zasad odpowiedzialności podatkowej. Po pierwsze, ma ona charakter osobisty, co oznacza, że nie może być przeniesiona na inne osoby, także wtedy, gdy to one spowodowały uchybienie podatkowe zaliczane na konto podatnika. Po drugie, ma charakter obiektywny, a więc niezależny od tego, czy sam podatnik ponosi winę w zaistniałym uchybieniu. Dodajmy, że zwalnianie podatnika od odpowiedzialności podatkowej za poczynania pełnomocnika byłoby zbyt oczywistą furtką dla oszustów. Sądy nie będą skłonne jej otworzyć. Zgoła inaczej przedstawia się kwestia odpowiedzialności karnej, której nieświadomy podatnik ponieść nie powinien.

Krzysztof Janczukowicz

Kodeks pracy 2018. Praktyczny komentarz z przykładami + Zmiany w Kodeksie pracy w 2018 r.

Publikacja „Kodeks pracy 2018. Praktyczny komentarz z przykładami” zawiera treść ustawy oraz praktyczny komentarz do każdego działu Kodeksu pracy ze szczególnym uwzględnieniem najnowszych zmian. Stan prawny publikacji został zaktualizowany na dzień 1 sierpnia 2018 r. w załączonym e-booku „Zmiany w Kodeksie pracy w 2018 r.”.

Kup już za: 89.00 zł

Potrzebujesz pomocy?
Konsultanci pracują od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00 - 17:00
Notyfikacje
Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych zmianach? Zaakceptuj powiadomienia od IFK Platforma Księgowych
Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE
TAK